قطع اینترنت در ایران، یکی از گستردهترین خاموشیهای ارتباطی در جهان
«نتبلاکس» صبح جمعه ۲۶ دیماه اعلام کرد قطع کامل اینترنت در ایران از ۱۸۰ ساعت گذشت و اکنون از مدت زمان قطع سراسری ارتباطات در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ فراتر رفته است.
قطع اینترنت در جریان سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ حدود پنج روز بهطور کامل و نزدیک به ۱۱ روز بهصورت محدود و ناپایدار ادامه داشت و یکی از گستردهترین خاموشیهای ارتباطی در جهان بهشمار میرفت.
نتبلاکس اعلام کرده است که با وجود گذشت بیش از هفت روز از قطع کامل ارتباطات، هنوز هیچ نشانهای از بازگشتِ حتی محدود یا منطقهای اینترنت مشاهده نمیشود.
این نهاد پایش اینترنت با اشاره به تجربهٔ آبان ۹۸ یادآوری کرده است که در آن زمان نیز تنها پس از وصل شدن تدریجی اینترنت بود که ابعاد واقعی سرکوب خونین معترضان، شمار کشتهشدگان و گسترهٔ بازداشتها آشکار شد.
ابعاد واقعی سرکوب و شمار دقیق کشتهها، زخمیها و بازداشتیهای اعتراضات جاری در ایران، بهدلیل قطع اینترنت و راههای ارتباطی، هنوز روشن نیست، اما دیدهبان حقوق بشر از «کشتار گستردهٔ» معترضان «در مقیاس هزاران نفر» خبر داده و سازمان حقوق بشر ایران نیز با تأکید بر اینکه شمار واقعی کشتهها بسیار بیشتر است، اعلام کرده تاکنون موفق شده کشته شدن دستکم ۳ هزار و ۴۲۸ معترض را تأیید کند.
بررسیهای رادیو فردا نشان میدهد تنها مورد «قطع کامل و سراسری اینترنت» در جهان که زمان آن فراتر از خاموشی فعلی ارتباطات در ایران بوده، مربوط به کودتای اکتبر ۲۰۲۱ در سودان است.
گروه «فیلتربان»، که در زمینهٔ امنیت دیجیتال و مقابله با فیلترینگ فعالیت میکند، میگوید یافتههایش حاکی است که جمهوری اسلامی وارد مرحلهای تازه و بیسابقه از محدودسازی ارتباطات دیجیتال شده و بهصورت گامبهگام در حال اجرای پروژهای موسوم به «ایزولاسیون مطلق اینترنت» است.
فیلتربان میگوید هدف نهایی این پروژه این است که دسترسی به اینترنت بینالمللی را به یک «امتیاز امنیتی» ویژه برای مقامات و نهادهای دارای مجوزهای خاص تبدیل کند.
حکومت ایران از شامگاه ۱۸ دی اینترنت و تمام راههای ارتباطی با داخل کشور را قطع کرده و در حال حاضر تنها شماری از رسانههای حکومتی و فعالان رسانهای طرفدار حکومت در شبکههای اجتماعی به ایترنت دسترسی دارند.
فیلتربان بر اساس یافتههای خود میگوید پروژه جدید حمهوری اسلامی برای «ایزولاسیون مطلق اینترنت» در مرکز ملی فضای مجازی و در لایههای امنیتی مرتبط با پدافند غیرعامل و نهادهای نظامی-امنیتی در حال پیگیری و انجام است.
این گزارش از تدوین مدلی جدید برای فعالیت پیامرسانهای داخلی خبر میدهد که بر اساس آن، این سکوها تنها در قالب «مسنجرهای سازمانی» و با دریافت مجوزهای امنیتی سطح بالا امکان فعالیت خواهند داشت. در این چارچوب، ارتباطات فردبهفرد به خارج از شبکههای سازمانی مسدود و کلیه تبادلات داده در بخش خصوصی بهطور کامل قابل رصد و کنترل خواهد شد.
در مجموع، گزارش فیلتربان از شکلگیری ساختاری خبر میدهد که در آن کنترل امنیتی بر ارتباطات دیجیتال به سطحی بیسابقه رسیده و دسترسی آزاد شهروندان به اینترنت جهانی در آستانهٔ محدودیتی دائمی و ساختاری قرار گرفته است.
نماینده آمریکا در سازمان ملل هشدار داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، به وعدههای خود عمل میکند و بهوضوح گفته است که برای جلوگیری از کشتار در ایران همه گزینهها روی میز هستند.
مایک والتز شامگاه پنجشنبه ۲۵ دی در جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد کشورش در کنار «مردم شجاع ایران» ایستاده است.
او تأکید کرد که سطح خشونت و سرکوب اعتراضات اخیر در ایران میتواند برای صلح و امنیت جهان تبعاتی داشته باشد.
آقای والتز گفت: «رئیسجمهور ترامپ مرد عمل است، نه اهل حرفهای بیپایان مانند آنچه در سازمان ملل میبینیم. او بهروشنی اعلام کرده که برای متوقف کردن کشتار، همه گزینهها روی میز است.»
او ادعاهای ایران مبنی بر اینکه اعتراضات «توطئهای خارجی برای زمینهسازی اقدام نظامی» است را رد کرد.
نماینده آمریکا در سازمان ملل افزود: «همه در جهان باید بدانند که رژیم اکنون از همیشه ضعیفتر است و به همین دلیل چنین دروغی را مطرح میکند؛ به خاطر قدرت مردم ایران در خیابانها. آنها میترسند. آنها از مردم خودشان میترسند.»
آقای والتز همچنین گفت که حکومت ایران میگوید آماده گفتوگو با آمریکا است، اما اقداماتش چیز دیگری نشان میدهد.
در ابتدای این نشست که به درخواست آمریکا و در پی سرکوب شدید اعتراضات در ایران در مقر سازمان ملل برگزار شده است، مسیح علینژاد و احمد باطبی، به عنوان فعالان سیاسی و اجتماعی ایران، درباره ابعاد سرکوب اعتراضات در کشور سخنرانی کردند.
اورسولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، روز پنجشنبه اعلام کرد که اتحادیه اروپا در حال بررسی اعمال تحریمهای سختگیرانهتر علیه ایران است و افزود که نمیخواهد بهطور مستقیم درباره اقدام نظامی احتمالی ایالات متحده یا اسرائیل اظهارنظر کند.
او در یک نشست خبری در حاشیه گفتوگوهای سیاسی در قبرس گفت: «من نمیتوانم درباره اقدامات سایر کشورها اظهار نظر کنم. این به خودشان مربوط است که تصمیم بگیرند چه کاری انجام دهند.»
با این حال، فوندرلاین تأکید کرد: «آنچه در ایران جریان دارد، نفرتانگیز است و کشتار جوانان یک فاجعه انسانی به شمار میرود.»
او همچنین خاطرنشان کرد که اتحادیه اروپا در حال کار روی تحریمهای جدید علیه افرادی است که مسئول سرکوب وحشیانه اعتراضات در ایران است.
فوندرلاین گفت هدف این تحریمها کمک به پایان یافتن حکومت کنونی در ایران است و افزود تحریمهای فعلی اتحادیه اروپا در حال حاضر نیز تأثیرگذار بوده و موجب تضعیف رژیم شدهاند.
سوئیس با پیوستن به جمعی از کشورهای اروپایی، سفیر ایران در برن را احضار کرد تا «شدیدترین نگرانی» خود را نسبت به سرکوب اعتراضات سراسری در ایران ابراز کند.
مونیکا اشموتس کرگوز، رئیس بخش خاورمیانه و شمال آفریقای وزارت خارجه سوئیس، روز پنجشنبه گفت که هدف از این احضار آن بوده است که به طرف ایرانی منتقل شود «ما چنین خشونتی را درک نمیکنیم».
ایران در هفته گذشته شاهد یکی از بزرگترین اعتراضات ضدحکومتی در تاریخ جمهوری اسلامی بود. سازمان حقوق بشر ایران، مستقر در نروژ، روز چهارشنبه اعلام کرد نیروهای امنیتی ایران دستکم سههزار و ۴۲۸ معترض را کشتهاند و هشدار داد که آمار نهایی بسیار بالاتر خواهد بود.
خانم کرگوز گفت وزارت خارجه سوئیس «بیشترین نگرانی خود را نسبت به خشونتی که از سوی نیروهای امنیتی ایران شاهد آن بودهایم» ابراز کرده است.
او افزود برن همچنین بار دیگر تأکید کرده است که «ما قاطعانه و بهشدت با هرگونه مجازات اعدام مخالف هستیم».
کاخ سفید روز پنجشنبه ۲۵ دی اعلام کرد جمهوری اسلامی ایران تحت فشار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و در پی سرکوب موجی از اعتراضات، اجرای ۸۰۰ حکم اعدام را متوقف کرده است، اما اقدام نظامی آمریکا همچنان یکی از گزینهها باقی مانده است.
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، به خبرنگاران گفت: «رئیسجمهور امروز مطلع شده است ۸۰۰ اعدامی که برنامهریزی شده بود دیروز انجام شود، متوقف شدهاند.»
او افزود: «همه گزینهها همچنان روی میز رئیسجمهور قرار دارد»، و اضافه کرد که ترامپ به تهران هشدار داده است در صورت ادامه کشتار معترضان، با «پیامدهای بسیار سنگین» روبهرو خواهد شد.
رئیسجمهور آمریکا شامگاه چهارشنبه گفت که به او اطلاع دادهاند کشتارها در جریان سرکوب اعتراضهای سراسری متوقف شده و افزود که به باور او، در حال حاضر در ایران برنامهای برای اجرای اعدامهای گسترده وجود ندارد.
خبرگزاریهای فرانسه و رویترز روز پنجشنبه ۲۵ دی به شکل جداگانه به نقل از منابع آگاه اعلام کردند که کشورهای عربی خاورمیانه مخالف حمله نظامی دولت دونالد ترامپ به ایران بودهاند و در این باره با آمریکا مذاکره کردند.
یک مقام منطقهای در این زمینه به رویترز گفت چهار کشور عربی شامل عربستان سعودی، قطر، عمان و مصر دیپلماسی فشردهای را با ایالات متحده و ایران برای جلوگیری از حمله احتمالی آمریکا به ایران آغاز کردند.
بر اساس این گزارش، دولت آمریکا قصد داشت به دلیل خشونت جمهوری اسلامی علیه معترضان ایرانی چنین حملهای انجام دهد و این کشورها نگران بودند پیامدهایی گسترده در سراسر منطقه داشته باشد.
به گفته این مقام که بهدلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، این چهار کشور به واشینگتن گفتند که هرگونه حمله، پیامدهای امنیتی و اقتصادی برای کل منطقه خواهد داشت که در نهایت خود ایالات متحده را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
او افزود که این کشورها همچنین به ایران گفتهاند هرگونه اقدام تلافیجویانه علیه تأسیسات آمریکا در خلیجفارس، پیامدهایی برای روابط تهران با سایر کشورهای منطقه خواهد داشت.
از سوی دیگر خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از یک مقام ارشد عربستان سعودی اعلام کرد این کشور همراه با قطر و عمان تلاشها برای منصرف کردن دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از حمله به ایران را رهبری کردند. این خبرگزاری اعلام کرد که یک مقام دیگر از کشورهای حوزه خلیج فارس نیز این گفتوگوها را تأیید کرد.
این مقام سعودی که نخواست نامش فاش شود، گفت این سه کشور خلیج فارس «تلاش دیپلماتیک طولانی، پرتنش و دقیقهنودی را رهبری کردند تا رئیسجمهور ترامپ را متقاعد کنند به ایران فرصتی بدهد تا حسن نیت خود را نشان دهد».
رئیسجمهور آمریکا از زمان آغاز اعتراضها تهدید کرده بود که در حمایت از معترضان ایرانی در برابر سرکوبهای جمهوری اسلامی مداخله خواهد کرد. با این حال، دونالد ترامپ شامگاه چهارشنبه گفت که به او اطلاع دادهاند کشتارها در جریان سرکوب اعتراضهای سراسری متوقف شده است و افزود که به باور او، ایران در حال حاضر برنامهای برای اجرای اعدامهای گسترده ندارد.
قطع سراسری و کامل اینترنت در ایران توسط حکومت که از شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی همزمان با گسترده شدن تجمعهای اعتراضی صورت گرفت، وارد هفته دوم شده است.
همزمان با یک هفته قطع اینترنت در ایران، گزارشهای متعددی از کشتار هزاران نفر از معترضان توسط نیروهای امنیتی در روزهای هجدهم و نوزدهم دی منتشر شده که به دلیل قطع اینترنت امکان راستیآزمایی مستقل آنها وجود ندارد.
حساب نتبلاکس در شبکه ایکس شامگاه پنجشنبه ۲۵ دی نوشت: «دقیقا یک هفته پیش در همین ساعت، با اعمال قطع سراسری اینترنت از سوی مقامات، ایران به تاریکی دیجیتال فرو رفت.»
این گروه میگوید پس از ۱۶۸ ساعت، دادهها نشان میدهد این قطعی همچنان ادامه دارد.
سازمان ملل و گروههای حقوق بشری و همچنین کشورهای غربی خواستار توقف خشونت در ایران و بازگشت دسترسی شهروندان به اطلاعات و اینترنت شدهاند.
در این کافه فردا مروری داریم بر واکنشهای بینالمللی به اعتراضات ایران، نظرات دونالد ترامپ و سیاستمداران آمریکایی در این باره و چند و چونِ آمارهای مختلفی که از تعداد کشتهشدگان اعتراضات اخیر منتشر میشود.
بیشتر در این باره:
یک دنیا دلتنگی برای آنها که نیستند
هفتهنامهٔ «اکونومیست» چاپ بریتانیا در تازهترین شمارهٔ خود، موج سرکوبها و کشتار معترضان در ایران را با تیتر «وحشت در ایران» به روی جلد خود آورده است.
این هفتهنامه با چاپ عکس جنازههای کشتهشدگان در پزشکی قانونی تهران در کهریزک و تصویر علی خامنهای روی آن، در توضیح گزارش ویژهٔ خود نوشته است: «رژیم بیرحم ایران هیچ اتکایی ندارد و به ملت خود جز خشونت چیزی ارائه نمیدهد. روزهای پیش رو پر از عدم قطعیت و خطر است. این به معنای سقوط رژیم است».
برگرفته ای از سایت رادیو فردا،16 ژانویه 2026