دکتر حسن صبوری – پژوهشگر و تحلیلگر مسائل استراتژیک – سال ۲۰۲۵ برای اقتصاد ایران نه سالِ گذر از بحران، بلکه سالِ تثبیت ابربحرانها بود. دولت مسعود پزشکیان که با شعار «عدالت و کارآمدی» روی کار آمد، در پایان سال ۱۴۰۴ با کسری بودجهای تاریخی و ناترازیهای وحشتناک انرژی، عملاً اقتصاد ملی را به لبه پرتگاه برد. آمارها نشان میدهد که ناکارآمدی سیستماتیک در این سال، بزرگترین «صورتحساب ملی» تاریخ ایران را رقم زده است.
بخش اول: صورتحساب ملی ناکارآمدی (زیان مستقیم به کشور)
بر اساس دادههای نهادهای پژوهشی و گزارشهای بودجه، هزینه مستقیم سوءمدیریت و عدمالنفع دولت در سال ۱۴۰۴ به ارقام نجومی زیر رسیده است. اینها پولی است که مستقیماً از جیب ملت دود شده است.
زیان ناترازی گاز و برق : ۲۱ میلیارد دلار
عدم سرمایهگذاری و مدیریت غلط باعث شد صنایع فولاد، پتروشیمی و سیمان ماهها تعطیل باشند. این رقم معادل نیمی از درآمد نفتی کل سال است. درآمدهای محقق نشده دولت. : ۸۰۰ هزار میلیارد تومان | دولت در بودجه ۱۴۰۴ روی منابعی حساب کرده بود (فروش اموال، مالیاتهای جدید و…) که محقق نشد و مستقیماً به کسری بودجه و چاپ پول تبدیل شد.
هزینه تعطیلیهای اجباری ۱.۸ میلیارد دلار (روزانه) هر روز تعطیلی ناشی از آلودگی هوا یا کمبود برق در سال ۲۰۲۵، حدود ۱.۸۶ میلیارد دلار از تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور کم کرد.
کسری بودجه عملیاتی: ۴۰۰ هزار میلیارد تومان | کسری «تأمیننشده» که دولت هیچ منبعی برای آن نداشت و مستقیماً با استقراض از بانکها (چاپ پول تورمزا) پوشش داد.
جمعبندی زیان ملی: اگر تنها زیان ناترازی انرژی و کسری بودجه را جمع بزنیم، اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۵ بالغ بر ۵۰ میلیارد دلار (معادل هزینه ساخت ۱۰ فرودگاه بینالمللی مدرن یا ۵۰ نیروگاه اتمی) صرفاً به دلیل «ناکارآمدی» و «عدم تصمیمگیری» ضرر داده است.
بخش دوم: کوچک شدن سفره مردم (ضربه به خانوار)
در حالی که دولت مشغول پر کردن چالههای بودجه خود بود، فشار اصلی بر دوش مردم منتقل شد. آمارهای پایان سال ۲۰۲۵ روایتی تلخ از فقیرتر شدن ایرانیان دارد:
۱. خط فقر: ۵۵ میلیون تومان!
در پایان سال ۲۰۲۵، خط فقر برای یک خانوار ۴ نفره در کلانشهرها رسماً از مرز ۵۵ میلیون تومان عبور کرد. این در حالی است که میانگین حقوق کارگران و کارمندان فاصله نجومی با این عدد دارد.
۲. تورم مواد غذایی: ۷۱ درصد
سفره مردم نه فقط کوچک، بلکه بیکیفیت شد. تورم نقطه به نقطه خوراکیها در بازه ۱۵ ماهه دولت پزشکیان به ۷۱ درصد رسید.
۳. قدرت خرید: سقوط به یکدهم
یک تحلیل تکاندهنده نشان میدهد که قدرت خرید حقوقبگیران در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۳۹۰، به یکدهم (۱۰٪) کاهش یافته است. یعنی حقوق شما در سال ۲۰۲۵، تنها قدرت خرید ۱۰ درصد از رفاه سال ۹۰ را تأمین میکند.
بخش سوم: وضعیت بازارها در پایان سال (دماسنج بحران)
اعداد و ارقام بازار در روزهای پایانی ۲۰۲۵ نشاندهنده بیاعتمادی کامل به پول ملی است:
نتیجهگیری نهایی
سال ۲۰۲۵ در تاریخ اقتصاد ایران به عنوان سالی ثبت میشود که «ناکارآمدی» گرانتر از «تحریم» تمام شد.
دولت پزشکیان با عدم اصلاح ساختار معیوب انرژی و بودجهریزی غیرواقعی، باعث شد:
خلاصه در یک جمله: در سال ۱۴۰۴، دولت برای بقای خود کسری بودجه را با چاپ پول جبران کرد و هزینه آن را مستقیماً از سفره مردم (با تورم ۷۰ درصدی خوراک) برداشت کرد.
برگرفته ای از سایت کیهان لندن،17 ژانویه 2026