قهوه، که برای بسیاری صرفا نوشیدنی آغاز روز محسوب میشود، بر اساس یافتههای علمی، یکی از مهمترین منابع آنتیاکسیدان در رژیم غذایی امروز هم به شمار میرود؛ به طوری که برای بسیاری از افراد، میزان قهوهای که در روز مینوشند، نسبت به میوهها یا سبزیجات مصرفیشان، آنتیاکسیدان بیشتری فراهم میکند.
آنتیاکسیدانها از جمله پلیفنولها و اسیدهای هیدروسینامیک به خنثیسازی رادیکالهای آزاد کمک میکنند؛ رادیکالهایی که در ایجاد استرس اکسیداتیو و آسیب سلولی نقش دارند. استرس اکسیداتیو با بیماریهای مزمن و فرایند پیری مرتبط دانسته شده و گمان میرود خواص آنتیاکسیدانی قهوه در راس فواید آن قرار گیرد.
برخی پژوهشها نشان میدهد این ترکیبات میتوانند بر مسیرهای سلولی دخیل در التهاب، سوختوساز و طول عمر اثر بگذارند؛ آنچه میتواند توضیح دهد چرا مصرف متعادل قهوه اغلب با پیامدهای بهتر برای سلامتی در بلندمدت همراه است. یاهولایف در گزارشی شش مزیت قهوه را برشمرده است.
۱ــ مفید برای قلب
در مورد تاثیر قهوه بر سلامت قلب شبهاتی وجود دارد، زیرا کافئین میتواند بهطور موقت ضربان قلب را افزایش دهد، اما تحقیقات جدیدتر تصویری متفاوت ارائه میدهند. به گفته میشل روتنستاین، متخصص تغذیه قلب، مصرف متعادل قهوه (حدود دو تا چهار فنجان در روز) میتواند حتی اثر محافظتی داشته باشد و خطر نارسایی قلبی، بیماریهای قلبیعروقی و حتی عود کردن فیبریلاسیون دهلیزی را کاهش دهد.
یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۴ نشان داد قهوه کافئیندار (نه بدون کافئین) بیشترین فایده را دارد. به گفته روتنشتاین، این یافته به همافزایی اثر کافئین و آنتیاکسیدانها اشاره دارد. البته تاکید میکند که اعتدال مهم است. مقداری قهوه بهتر از هیچ است، اما مصرف بسیار زیاد سود اضافی به همراه ندارد.
یک مرور در سال ۲۰۲۳ هم نشان داد مصرف متعادل قهوه با کاهش خطر فشار خون بالا، کلسترول بالا، نارسایی قلبی و اختلالات ریتم قلب از جمله فیبریلاسیون دهلیزی مرتبط است. در یک کارآزمایی بالینی روی ۲۰۰ بزرگسال مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی پایدار یا دارای سابقه آن، خطر عود بیماری در افرادی که قهوه مینوشیدند، در مقایسه با کسانی که پرهیز میکردند، طی شش ماه، ۳۹ درصد کمتر بود.
۲ــ تقویت سلامتی مغز
قهوه صبحگاهی فقط برای هوشیار شدن نیست، بلکه میتواند برای خلقوخو و سلامت کلی مغز نیز مفید باشد. لیزا یانگ، متخصص تغذیه، میگوید: «قهوه فراتر از افزایش انرژی، حاوی آنتیاکسیدانهایی است که سلامتی مغز و خلقوخو را تقویت میکنند.»
به گفته یانگ، ترکیبات موجود در قهوه، از جمله اسیدهای کلروژنیک، ممکن است به سیگنالدهی دوپامین کمک کنند؛ فرایندی که در تمرکز و شفافیت ذهنی نقش دارد. مصرف منظم قهوه در بلندمدت، با کاهش خطر برخی بیماریهای تحلیلبرنده عصبی مانند پارکینسون و آلزایمر هم مرتبط دانسته شده است.
یک مطالعه مشاهدهای بزرگ در سال ۲۰۲۴ با بیش از ۴۵۰ هزار شرکتکننده، نشان داد مصرف حدود نیم تا یک فنجان قهوه در روز در افراد مبتلا به فشار خون بالا، با کمترین خطر زوال عقل همراه بود و مصرف متعادل کافئین بهطور کلی با کاهش خطر زوال عقل ارتباط داشت.
۳ــ کاهش خطر دیابت نوع ۲
دیابت نوع ۲ حاصل ترکیبی از ژنتیک، سبک زندگی و رژیم غذایی است و قهوه ممکن است عادتی ساده باشد که کفه ترازو را به نفع شما سنگینتر کند. مطالعات مشاهدهای نشان میدهد افرادی که منظم قهوه مینوشند، معمولا کمتر در خطر دیابت دارند؛ هرچند این امر علتومعلولی بودن را اثبات نمیکند.
طبق یک مطالعه در سال ۲۰۲۱، قهوه ممکن است با محافظت از سلولهای بتای پانکراس (تولیدکننده انسولین) و بهبود حساسیت به انسولین، خطر دیابت نوع ۲ را کاهش دهد. این آثار تا حدی به ترکیبات آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قهوه، از جمله اسید کلروژنیک، نسبت داده میشود.
۴ــ تقویت سلامتی کبد
کبد در سمزدایی و سوختوساز نقش حیاتی دارد و به نظر میرسد قهوه یکی از قویترین متحدان غذایی آن باشد.
مصرف منظم قهوه با سطح سالمتر آنزیمهای کبدی و کاهش خطر بیماریهایی مانند کبد چرب، فیبروز و سیروز مرتبط است. برخی مطالعات قهوه را با کاهش خطر سرطان کبد هم پیوند دادهاند. این فواید را هم در قهوه کافئیندار و هم بدون کافئین دیده شده که حاکی از نقش ترکیباتی فراتر از کافئین است.
۵ــ کمک به افزایش طول عمر
هیچ نوشیدنی، آب حیات محسوب نمیشود، اما مطالعات متعدد نشان دادهاند در کسانی که قهوه مینوشند، خطر مرگ زودرس کمتراست.
یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۵ هم گزارش داد مصرف بیشتر قهوه با ۱۸ درصد کاهش خطر مرگ به هر علت و ۳۴ درصد کاهش خطر مرگ ناشی از بیماری کرونری قلب همراه بوده است. نویسندگان این مرور علمی معتقدند این اثر احتمالا بازتاب ترکیب آثار آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی و متابولیک قهوه است، نه یک سازوکار واحد.
۶ــ تقویت عملکرد بدن
کافئین بهعنوان مادهای شناخته میشود که میتواند عملکرد بدنی را بهبود دهد. این ماده با تحریک سیستم عصبی، افزایش آدرنالین و کمک به استفاده از چربی بهعنوان منبع انرژی، میتواند استقامت و عملکرد ورزشی را بهبود بخشد.
با این حال، فراموش نکنید که کافئین برای همه بدون عارضه نیست و در برخی افراد ممکن است باعث ناراحتی معده یا اسهال شود. اگر به نوشیدن قهوه پیش از ورزش صبحگاهی عادت ندارید، بهتر است از مقدار کم شروع کنید و بهتدریج افزایش دهید.
برگرفته ای از سایت ایندیپندنت فارسی، 25 ژانویه 2026