قیمت جهانی سوخت و انرژی روز دوشنبه ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ و با تشدید تنشها میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده بار دیگر روندی افزایشی پیدا کرد.
قیمت هر بشکه نفت برنت در صبح روز دوشنبه و همزمان با بازگشایی بازارها در آسیا با بیش از ۶ درصد افزایش به حدود ۹۶ دلار رسید. قیمت نفت وستتگزاس اینترمدیت نیز با بیش از ۶ درصد افزایش قیمت به ۸۹ دلار و ۳۷ سنت رسید.
همچنین بازارهای سهام منطقه آسیا-اقیانوسیه در معاملات روز دوشنبه ۳۱ فروردین روندی متفاوت و نوسانی را تجربه کردند؛ سرمایهگذاران همچنان با نگرانی و احتیاط تحولات خاورمیانه و شعلهور شدن تنشهای نظامی میان ایران و ایالات متحده را زیر نظر دارند.
شاخصهای اصلی بورس در توکیو، سئول و سیدنی از بامداد تا ظهر روز دوشنبه در حال نوسان میان سود و زیان بوده و معاملهگران در انتظار روشن شدن نتیجه تحرکات دیپلماتیک و نظامی در خلیج فارس، از تصمیمگیریهای بزرگ پرهیز میکنند.
خبرگزاری «بلومبرگ» نیز گزارش داده که قیمت شاخص گاز شاخص در اروپا در اوایل معاملات امروز دوشنبه در آسیا تا ۱۱ درصد افزایش یافت و به ۴۳ یورو در هر مگاوات ساعت رسید.
پیش از آغاز جنگ خاورمیانه قیمت گاز در اروپا ۳۲ یورو بود که در میانه جنگ و پیش از آتشبس موقت و دو هفتهای به ۷۰ یورو هم افزایش یافته بود. با اعلام آتشبس بار دیگر قیمت گاز به کانال ۳۰ یورویی بازگشته بود.
در حالیکه مقامات آمریکا و پاکستان اظهاراتی درباره احتمال برگزاری مذاکرات در پایان آتشبس دو هفتهای را مطرح میکنند اما به نظر میرسد کشورهای مختلف چندان به توافق میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده در روزهای آینده خوشبین نیستند و در حال پیشبینی و اجرای سازوکارهایی برای عبور از بحران کمبود عرضه جهانی سوخت هستند.
در همین رابطه رسانههای هلند خبر دادند دولت این کشور به دنبال افزایش قیمت سوخت در جهان، برای نخستین بار طرح بحران انرژی را فعال میکند. این طرح در جریان بحران انرژی ناشی از جنگ روسیه و اوکراین و در سال ۲۰۲۲ تدوین شد اما تا کنون اجرایی نشده بود.
دولت هلند از روز دوشنبه ۲۰ آوریل (۳۱ فروردین) مرحله اول طرح بحران انرژی را فعال کرده است و اختلال در سوخت رسانی را رصد و بخش صنعتی را برای کمبود سوخت فوری آماده میکند.
والاستریتژورنال نیز از تغییر رویکرد غولهای نفتی غربی در فعالیت تجاری بهعلت پیشبینی تداوم درگیریهای خاورمیانه هستند.
بر اساس این گزارش شرکتهای «اکسانموبیل»، «شورون» و دیگر غولهای انرژی درحال شتاب بخشیدن به جستوجوهای خود برای یافتن میادین جدید نفت و گاز هستند؛ مناطقی که فرسنگها از خطرات در خاورمیانه فاصله داشته باشد.
«اکسان» بهتازگی طرحی را برای سرمایهگذاری ۲۴ میلیارد دلاری در میادین نفتی آبهای عمیق نیجریه ارائه کرده و «شورون» نیز حضور خود را در ونزوئلا گسترش داده است.
همچنین «بریتیشپترولیوم»، یکی دیگر از غولهای نفتی جهان، سهام بلوکهای نفتی در سواحل نامیبیا را خریداری کرده و شرکت فرانسوی «توتالانرژی» نیز قرارداد اکتشافی با ترکیه امضا کرده است.
در روزهای گذشته هشدارها درباره اختلال عرضه جهانی نفت، گاز و دیگر کالاهای پرکاربرد مانند گوگرد، اوره و آلومینیوم از کشورهای خلیج فارس به علت بسته بودن تنگه هرمز افزایش یافته است.
سلطان الجابر، وزیر صنعت و فناوریهای امارات اعلام کرده فشار فزاینده متوقف شدنِ نزدیک به ۶۰۰ میلیون بشکه نفت، تنها به نفت محدود نیست و زنجیره تأمین گاز مایع، سوخت جت، کودهای شیمیایی و سایر مواد حیاتی مورد نیاز جهان را با بحران جدی روبهرو کرده است. او افزوده هر بشکه نفتی که به بازار نمیرسد، به طور مستقیم هزینه زندگی مردم را -نه فقط در منطقه، بلکه- در سراسر جهان افزایش میدهد.
مدیر شرکت نفت ابوظبی نیز هشدار داده بستهماندن ۵۰ روزه تنگه هرمز، عرضه حدود ۶۰۰ میلیون بشکه نفت به بازارهای جهانی را مختل کرده است.
پیامدهای اقتصادی ناشی از تداوم بحران در خاورمیانه نیز کشورهای مختلف را با کمبود انرژی و سوخت درگیر کرده است. در پاکستان تأمین برق با محدودیت مواجه شده است. خبرگزاری «بلومبرگ» گزارش داده پاکستان پیش از شروع حملات آمریکا با وضعیت مالی شکننده و جنگ با افغانستان دست و پنجه نرم میکرد و در روزهای اول جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی با اقدامات ریاضتی از جمله تعطیلی زودهنگام مغازهها، سهمیهبندی انرژی و کاهش ظرفیت تولید مواجه شده است.
دادههای «کپلر» نشان میدهد از آغاز بحران بیش از ۵۰۰ میلیون بشکه نفت و میعانات از بازار حذف شده است. همزمان تولید کشورهای عربی خلیج فارس حدود ۸ میلیون بشکه در روز کاهش یافته و صادرات سوخت جت منطقه از ۲۰ میلیون بشکه در فوریه به ۴ میلیون بشکه در مارس و آوریل سقوط کرده است.
کارشناسان هشدار میدهد جدا از محدودیت عرضه نفت به علت بسته بودن تنگه هرمز در ۵۵ روز گذشته آسیب به تأسیسات انرژی در کشورهای حاشیه خلیج فارس، کاهش ذخایر نفتی، اختلال زنجیره تأمین و هزینههای بالاتر حملونقل و بیمه، بازگشت سریع بازار انرژی به شرایط عادی را دشوار کرده و پیامدهای آن میتواند سالها بر بازار جهانی انرژی اثر بگذارد.
برگرفته ای از سایت کیهان لندن، 21 آوریل 2026