فایننشال تایمز روز دوشنبه با انتشار گزارشی، نوشت که جمهوری اسلامی ایران در خارج از این کشور علیه مخالفان این رژیم و برخی اهداف غربی، عملیات پنهانیــ از تهدید گرفته تا تعقیب و ترورــ انجام میدهد و برای رسیدن به این هدف از شبکههای نیابتی استفاده میکند.
به نوشته این رسانه، کشورهای غربی نگراناند این فعالیتها بعد از حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی افزایش پیدا کند و رژیم حاکم بر ایران در آینده به منظور انتقام، اقدامهایی هدفمندتر از گذشته انجام دهد. با این حال میافزاید که توان جمهوری اسلامی برای اجرای عملیات پیچیده در غرب محدود و تا حد زیادی تحت نفوذ و کنترل سرویسهای اطلاعاتی غرب ارزیابی میشود.
در بخشی از این گزارش آمده است که اواسط آوریل، همزمان با برقراری آتشبس شکننده میان آمریکا و اسرائیل با ایران، سفارت جمهوری اسلامی در لندن پیامی در تلگرام منتشر کرد و از ایرانیان مقیم بریتانیا خواست با کلیک کردن روی یک لینک، به کارزار «جانفدای میهن» بپیوندند. دولت بریتانیا بهسرعت به این موضوع واکنش منفی نشان داد و ضمن احضار سفیر جمهوری اسلامی ایران، به او اعلام کرد که «این اقدامها و اظهارات کاملا غیرقابل قبول است و سفارت باید هرگونه اقدامی را که ممکن است به تشویق به خشونت در بریتانیا یا در سطح بینالمللی تعبیر شود، متوقف کند».
این واکنش تنها یکی از نشانههای نگرانی عمیق دولتهای غربی از فعالیتهای عوامل جمهوری اسلامی در خاک کشورشان است؛ نگرانی که با تمرکز جنگ بر تواناییهای پنهان این رژیم در خارج از ایران و احتمال استفاده از آنها در واکنش به جنگ اخیر، تشدید شده است.
سازمانهای اطلاعاتی غربی سالها است که جمهوری اسلامی را به سازماندهی کارزارهای ارعاب، ضربوشتم، آدمربایی و حتی ترور مخالفان در خارجــ از مخالفان ایرانی گرفته تا افراد غیرایرانی که از نظر تهران تهدید محسوب میشوند ــ متهم میکنند. جمهوری اسلامی همچنین به حمله به اهداف مرتبط با اسرائیل و جوامع یهودی نیز متهم است.
از زمان آغاز جنگ در فوریه، چندین کشور اروپایی جمهوری اسلامی را مسئول موجی از آتشسوزیها و حملات دیگر در کشورهایشان دانستند. از جمله دستکم پنج حمله در یک هفته در بریتانیا. با افزایش این حملات، مقامهای امنیتی اروپا نگراناند که تهران در آینده در واکنش به کشته شدن رهبران ارشد جمهوری اسلامی از جمله علی خامنهای، علیه یک رهبر غربی یا یک هدف نظامی هم دست به اقدام تلافیجویانه بزند.
جان رین، مقام سابق امنیت ملی بریتانیا که اکنون مشاور ارشد در موسسه بینالمللی مطالعات راهبردی است، در این زمینه گفت: «جمهوری اسلامی تمایل دارد یک دارایی مهم آمریکا، مثل یک پایگاه، یک ناو جنگی یا یک چهره مهم را هدف قرار دهد؛ چیزی همسنگ کشتن خامنهای. بر اساس دکترین این رژيم، آنها بهشدت روی مبارزات نامتقارن و عملیات خارجی سرمایهگذاری کردهاند و منتظر فرصتی برای انتقامجوییاند.»
اواخر سال گذشته، سر کن مککالوم، رئیس سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (MI5)، از «موجی از اقدامهای تهاجمی فراملی جمهوری اسلامی» از جمله تلاش برای ترورهایی در استرالیا، اسپانیا و هلند خبر داد. او اعلام کرد که این سازمان در سال ۲۰۲۵، بیش از ۲۰ طرح بالقوه مرگبار مرتبط با جمهوری اسلامی را ردیابی کرد و افزود: «رژیم اقتدارگرای حاکم بر ایران بهشدت در تلاش برای ساکت کردن مخالفانش در سراسر جهان، از جمله در بریتانیا است.»
پلیس بریتانیا اخیرا در دو پرونده مرتبط با تهدید امنیت ملی، هشت مرد، از جمله هفت تبعه ایران، را بازداشت کرده است. پرونده این افراد قرار است اکتبر به دادگاه برود.
دولت بریتانیا این هفته پس از حمله با چاقو به دو مرد یهودی در لندن، سطح تهدید تروریستی ملی در این کشور را از «قابلتوجه» به «شدید» افزایش داد؛ هرچند مقامها تاکنون میان این حمله و جمهوری اسلامی ایران ارتباطی اعلام نکردهاند.
برخی کارشناسان معتقدند حذف بخشهایی از ساختار امنیتی جمهوری اسلامی از جمله کشته شدن علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی، و اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، توانایی این رژیم را برای اجرای اقدامهای تلافیجویانه فوری محدود کرده است، هرچند نیروهای امنیتی همچنان فعالاند و زنجیره فرماندهی آنها همچنان کار میکند.
آنها یادآور میشوند با وجود شهرت جمهوری اسلامی به خشونت، این کشور برای اجرای عملیات پیچیده و اثرگذار در خاک غرب مشکل دارد و اغلب به باندهای تبهکار، نیروهای اجارهای و شبکههای نیابتی که آنلاین به کار گرفته میشوند، محدود بوده است. به گفته یک مقام سابق در اروپا، ساختار فعالیت جمهوری اسلامی در این زمینه چندلایه و به این شکل است که ابتدا فردی در ایران با یک واسطه مثلا در رومانی یا چچن، ارتباط میگیرد و آن فرد عملیات را در کشور هدف اجرا میکند و با این ترفند راه انکار و سلب مسئولیت را باز میگذارد.
بیشتر طرحهای ترور مرتبط با جمهوری اسلامی مخالفان ایرانی ساکن خارج از کشور را هدف قرار دادهاند. با این حال، علیه مقامهای ارشد کشورهای غربی نیز طرحهایی وجود داشته است. چنانچه واشنگتن سال ۲۰۲۴ اعلام کرد شهرام پورصفی، عضو سپاه پاسداران، در واکنش به کشته شدن قاسم سلیمانی در حمله پهپادی آمریکا در سال ۲۰۲۰، تلاش داشت برای ترور جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی دونالد ترامپ، افرادی را اجیر کند. مقامهای آمریکا میگویند او در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ تلاش کرد با پرداخت ۳۰۰ هزار دلار، «عناصر جنایتکار» برای این ترور استخدام کند.
پورصفی به یکی از افراد که در واقع خبرچین افبیآی بود، گفته بود که پس از اجرای عملیات قتل بولتون، «ماموریت ترور دیگری» نیز دارد. ترامپ بعدا گفت که سازمان اطلاعات آمریکا او را از وجود چنین تهدیدی مطلع کرده بود.
در پی این تهدیدها، دولت آمریکا در سال ۲۰۲۴ برای مایک پمپئو و برایان هوک، محافظ امنیتی ویژه در نظر گرفت.
یک مقام سابق اطلاعاتی بریتانیا در این زمینه گفت: «تهران به دنبال انتقام است و قطعا پس از هر ضربه بزرگ، تلاش میکند یک چهره سیاسی ارشد را هدف قرار دهد. آنها به دنبال چشم در برابر چشماند.»
با این حال، پرونده پورصفی نشان میدهد سرویسهای اطلاعاتی غربی شبکههای مرتبط با جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور را حتی پیش از جنگ نیز تا حد زیادی شناسایی کرده بودند.
بر اساس گفته یک مقام اروپایی، واحدهای عملیات ویژه جمهوری اسلامی ایران به دو بخش جدا تقسیم میشوند: یکی از آنها در سپاه پاسداران است که موساد آن را «واحد ۴۰۰» مینامد و فقط علیه اهداف ایرانی عملیات میکند و دیگری واحد عملیات ویژه نیروی قدس که موساد آن را «واحد ۸۴۰» مینامد و از سال ۲۰۱۲ برای عملیاتهای آدمربایی و ترور در خارج فعال است.
این واحدها در کشورهایی مانند قبرس، اتیوپی، کنیا، امارات و کلمبیا برای ترور یا ربودن دیپلماتها یا ماموران اسرائیل تلاشهایی داشتند و بازرگانان اسرائیلی در غنا، تانزانیا و سنگال را نیز هدف گرفتهاند.
یک کارشناس سابق نیروهای ویژه آمریکا گفت: «دو نوع هدف وجود دارد: مخالفان ایرانی که یک نوع گروه خاص برای هدف قرار دادنشان اعزام میشود و غیرایرانیها که گروه کاملا متفاوتی برایشان استفاده میشود.»
او افزود که کشته شدن چند مقام کلیدی امنیتی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی در جنگ اخیر، اجرای عملیاتهای بزرگ در کوتاهمدت را دشوارتر کرده است. همچنین یادآور شد که پس از کشته شدن قاسم سلیمانی، جانشین او نتوانست همان شبکههای نفوذ را حفظ کند و فعالیتهای برونمرزی نیروی قدس به میزان محسوسی کاهش یافت.
برخی نیروهای فعال جمهوری اسلامی در خارج ایرانی نیستند، اما تهران آنها را آموزش داده است. یک مقام سابق بریتانیایی در این زمینه گفت: «این افراد معمولا از نظر ایدئولوژیک به جمهوری اسلامی نزدیکاند.»
برگرفته ای از سایت ایندیپندنت فارسی، 5 می 2026