در کشوری که تابستان همواره فصل فراوانی میوه و کاهش نسبی قیمتها بود، اکنون بسیاری از خانوادهها تنها از جلو بساط میوهفروشیها به گیلاس، هلو، زردآلو و شلیل نگاه میکنند. جهش قیمت میوههای تابستانی در روزهای اخیر به اندازهای بوده است که حتی رسانههای وابسته به حکومت در ایران نیز از «حذف کامل میوه از سبد خانوار» و تبدیل شدن خرید یک سبد میوه به «رویا» سخن گفتهاند.
به نوشته روزنامه هفت صبح، قیمت میوه و خشکبار نسبت به تابستان سال ۱۴۰۴ «تقریبا دو برابر شده» و در میان اقلام خوراکی، یکی از بالاترین نرخهای رشد را ثبت کرده است. این روزنامه مینویسد که در برخی مغازههای تهران، هر کیلو گیلاس حداقل ۸۰۰ هزار تومان، زردآلو و شلیل ۶۰۰ هزار تومان و هلو دستکم ۴۵۰ هزار تومان فروخته میشود. حتی طالبی که زمانی از ارزانترین میوههای تابستانی محسوب میشد، اکنون با قیمت کیلویی ۱۲۰ هزار تومان عرضه میشود.
بر این اساس، تامین حداقل میوه موردنیاز یک خانوار سه نفره در هر ماه، حدود ۶.۵ میلیون تومان هزینه دارد که معادل با ۳۰ تا ۵۰ درصد درآمد بیش از ۸۰ درصد جمعیت ایران است.
همزمان، نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، نیز در گزارشی با عنوان «حذف خاموش میوه از سبد خانوار» اذعان کرد که بسیاری از خانوادهها ناچار شدهاند مصرف میوه را بهشدت کاهش دهند یا برخی اقلام را به طور کامل از سفره خود حذف کنند. این رسانه هشدار داد که کاهش مصرف میوه در بلندمدت میتواند سلامت عمومی جامعه را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
یکی از ساکنان تهران نیز به ایندیپندنت فارسی میگوید: «تا سالهای قبل برای بچهها هر هفته چند مدل میوه میخریدیم، اما الان اگر بخواهیم فقط دو کیلو گیلاس و دو کیلو هلو بخریم، باید بخش بزرگی از بودجه خرید هفتگی خانه را خرج کنیم. چند ماه است که میوه عملا از برنامه خرید ما حذف شده و فقط گاهی یکی دو عدد موز یا سیب میخریم. این آخوندها همه چیز را از ما گرفتهاند.»
فرد دیگری از اصفهان نیز میگوید: «الان خرید میوه برای ما شده مخصوص مهمان یا مریض. بچهها هر بار جلو میوهفروشی از گیلاس و زردآلو میخواهند، اما واقعا توان خریدش را نداریم. تا چند سال پیش میوه جزو ضروریات خانه بود، الان جزو کالاهای لوکس شده است. حالا میوه که خوب است، بسیاری از مردم دیگر توان خرید نان ساده را هم ندارند.»
رسانههای داخلی علت گرانی را عمدتا در افزایش هزینه تولید، رشد قیمت کود، سم، بستهبندی، حملونقل، تغییرات آبوهوایی و فعالیت گسترده واسطهها جستوجو میکنند. به نوشته هفت صبح، قیمت برخی سموم کشاورزی طی یک سال از حدود ۷۰۰ هزار تومان به شش میلیون تومان رسیده و هزینه بسیاری از نهادههای تولیدی نیز چند برابر شده است. این روزنامه به نقل از وزیر جهاد کشاورزی هم نوشته که فاصله قیمت میوه از باغ تا سفره مردم چند برابر میشود، در حالی که سهم باغدار از قیمت نهایی بسیار ناچیز است.
در گزارش رسانههای حکومتی، به نبود شفافیت در شبکه توزیع، فعالیت واسطههایی که بدون فاکتور رسمی معامله میکنند و اختلاف قابلتوجه میان قیمت عمدهفروشی و خردهفروشی هم اشاره شده است.
با این حال، آنچه در این گزارشها به آن پرداخته نمیشود، وجود بحران اقتصادی عمیق در ایران است که تنها بر بازار میوه اثر نگذاشته و تقریبا همه کالاهای اساسی را متاثر کرده است. اقتصاد ایران به ویژه در سالهای گذشته بهشدت زیر فشار تورم مزمن، کاهش ارزش پول ملی، تحریمها، کسری بودجه، نااطمینانی ناشی از تنشهای منطقهای و هزینههای سنگین نظامی قرار داشته است.
جنگ اخیر و پیامدهای اقتصادی آن نیز فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده و اگرچه پس از توافق با آمریکا، نرخ دلار در بازار آزاد مدتی حدود ۱۰ هزار تومان کاهش یافت، دوباره به قیمت قبلی برگشت و حتی در روزهای تعطیلی بازار در هفته گذشته به مناسبت تاسوعا و عاشورا نیز جهش چشمگیری داشت.
دادههای رسمی مرکز آمار ایران نشان میدهد که تورم مواد غذایی در اردیبهشت امسال به حدود ۱۳۰ درصد رسیده است؛ رقمی که به خوبی توضیح میدهد چرا قیمت اقلام خوراکی همچنان روندی صعودی دارد. در چنین شرایطی، حذف تدریجی گوشت، لبنیات، آجیل و اکنون میوه از سفره میلیونها ایرانی، بیش از آنکه ناشی از نوسانهای مقطعی بازار باشد، نتیجه کاهش مستمر قدرت خرید خانوارها است.
تناقض دیگری که توجه بسیاری از مردم را جلب کرده، قیمت برخی میوههای داخلی در مقایسه با محصولات وارداتی است. در حالی که موز از خارج وارد میشود، در مواردی، قیمت گیلاس تولید داخل چند برابر موز است. موضوعی که رسانههای داخلی آن را نتیجه همزمان افزایش هزینههای تولید، کاهش عرضه، ساختار معیوب توزیع و سودجویی واسطهها میدانند.
در نهایت، آنچه امروز در بازار میوه ایران دیده میشود، تنها گرانی چند قلم محصول فصلی نیست. حذف تدریجی میوه از سبد مصرفی خانوارها، نشانه عمیقتر شدن بحران معیشتی در کشوری است که بخش بزرگی از مردم آن دیگر ناچارند میان پرداخت اجاره خانه، خرید نان، دارو یا تهیه میوه برای فرزندانشان یکی را انتخاب کنند. وضعیتی که بسیاری از کارشناسان آن را یکی از آشکارترین نشانههای کاهش مستمر سطح رفاه عمومی ایرانیان در سالهای اخیر میدانند.
برگرفته ای از سایت ایندیپندنت فارسی، 27 ژوئن 2026