بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیکی (MASLD) شایعترین بیماری مزمن کبدی در جهان است. مشخصه این بیماری تجمع بیش از حد چربی در کبد است و ارتباط نزدیکی با چاقی، مقاومت به انسولین و خطر بیماریهای قلبیـسوختوسازی دارد. در صورت پیشرفت، کبد چرب میتواند به بیماریهای جدیتر از جمله سیروز و سرطان کبد منجر شود.
به نوشته ایتینگول، برنامه غذایی یکی از عوامل مهم در کنترل این بیماری است و پیشتر برنامه غذایی مدیترانهای با کاهش چربی کبد و بهبود شاخصهای سوختوسازی مرتبط دانسته شده بود. اکنون، نتایج یک کارآزمایی جدید در ایتالیا نشان میدهد مصرف روزانه گوجهفرنگی، یکی از مواد خوراکی اصلی برنامه غذایی مدیترانهای، ممکن است چربی کبد افراد مبتلا به بیماری کبد چرب را، حتی بدون کاهش قابلتوجه وزن، پایین بیاورد.
در این پژوهش، ۷۹ فرد ۱۸ تا ۶۵ ساله مبتلا به کبد چرب با شاخص توده بدنی حداکثر ۳۰ شرکت کردند. شرکتکنندگان بهطور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. گروه نخست بهمدت شش هفته روزانه ۲۰۰ گرم گوجهفرنگی خام، معادل تقریبا یک گوجه بزرگ یا دو گوجه متوسط، همراه ۵۰ گرم سس گوجهفرنگی، حدود سه تا چهار قاشق غذاخوری، مصرف کردند. گروه دوم در همین مدت برنامه غذایی بدون گوجهفرنگی داشت. همه شرکتکنندگان توصیههای غذایی یکسانی دریافت کردند و از آنها خواسته شد سبک زندگی و میزان فعالیت بدنی معمول خود را تغییر ندهند.
پژوهشگران در آغاز و پایان مطالعه میزان چربی و سفتی کبد، ترکیب بدنی، آنزیمهای کبدی، قند خون، چربی خون و شاخصهای التهابی را بررسی کردند.
پس از شش هفته، میزان چربی کبد در هر دو گروه کاهش یافت، اما این کاهش در افرادی که گوجهفرنگی مصرف کرده بودند به میزان قابلتوجهی بیشتر بود. سونوگرافی شاخص چربی میانگین کاهش را در گروه مصرفکننده گوجهفرنگی ۳۵ دسیبل بر متر و در گروه کنترل ۱۸ دسیبل بر متر نشان داد. مدلسازی آماری نیز نشاندهنده تفاوت معناداری میان دو گروه بود.
این کاهش چربی کبد بدون تغییر قابلتوجه در وزن، شاخص توده بدنی، دور کمر یا ترکیب چربی بدن رخ داد. همچنین در پایان پژوهش، تفاوت معناداری میان دو گروه از نظر آنزیمهای کبدی، قند خون، چربی خون و شاخصهای التهابی مشاهده نشد.
گوجهفرنگی سرشار از لیکوپن، نوعی آنتیاکسیدان، است که ممکن است در کاهش استرس اکسیداتیو و تجمع چربی در کبد نقش داشته باشد. با این حال، پژوهشگران نتایج این بررسی را مقدماتی میدانند و تاکید میکنند برای تایید یافتهها به پژوهشی بزرگتر و طولانیتر نیاز است.
این پژوهش فقط در یک مرکز، روی ۷۹ نفر، و طی شش هفته انجام شد. علاوه بر این، افراد مورد بررسی در محدوده وزنی لاغر تا دارای اضافهوزن بودند و افراد مبتلا به چاقی در مطالعه شرکت نداشتند. بنابراین، مشخص نیست کاهش مشاهدهشده در میزان چربی کبد در بلندمدت ادامه پیدا دارد یا میتواند خطر عوارضی مانند فیبروز کبدی را کاهش دهد یا خیر.
برگرفته ای از سایت ایندیپندنت فارسی، 13 اگوست 2026