بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) بسیار شایعتر از آن چیزی است که تصور میشود اما تشخیص بیماری کبد چرب به این معنا نیست که این بیماری لزوما تا پایان عمر باقی خواهد ماند. کویلان لی، پزشک و متخصص سلامت زنان در «جاستانسر» (JustAnswer)، میگوید برطرف کردن کبد چرب، بهویژه در مراحل اولیه، امکانپذیر است. او میافزاید: «کاهش وزن اضافی در صورت نیاز، ورزش منظم، کنترل بهتر قند خون و تریگلیسیرید و پیروی از یک رژیم غذایی سالم میتواند میزان چربی کبد را به طور قابلتوجهی کاهش دهد.»
در کنار این تغییرات، استفاده از برخی گیاهان، ادویهها، نوشیدنیها و سبزیجات مانند زعفران، زردچوبه، زنجبیل، چای سبز، سیر و پیاز نیز ممکن است مفید باشند.
زعفران
نتایج پژوهش جدیدی روی حیوانات که در «تارگتوم» (Targetome) منتشر شد، نشان داد موشهای مبتلا به کبد چرب که رژیم غذایی پرچرب داشتند و به مدت ۱۰ هفته، روزانه دوزهایی از ترکیب موجود در زعفران به نام «کروسین ۲» دریافت کردند، تا ۴۸ درصد تریگلیسرید کبدی کمتر، ۵۲ درصد کلسترول کبدی کمتر و ۱۹ درصد وزن بدن کمتری داشتند.
به گفته پژوهشگران، کروسین ۲ پروتئینی به نام ایانجیپیتی۸ (ANGPTL8) را که در سوختوساز چربی و التهاب نقش دارد و میتواند در بروز کبد چرب موثر باشد، تجزیه میکند.
گلدبرگ میگوید: «این نتایج نشان میدهند که کروسین ۲ ممکن است به کبد کمک کند چربی کمتری ذخیره و آن را با کارآیی بیشتری دفع کند. این امر میتواند میزان چربی خون و کبد را کاهش دهد و از افزایش وزن بکاهد. این موضوع اهمیت دارد، زیرا کبد چرب زمانی آغاز میشود که تریگلیسرید و کلسترول درون سلولهای کبدی تجمع پیدا کنند. کاهش این بار چربی یکی از علل ریشهای بیماری را هدف قرار میدهد، نه صرفا یکی از علائم آن را.»
گلدبرگ توصیه میکند زعفران خوراکی را از منابع معتبر تهیه و در غذاهایی مانند خورش، برنج و سوپ یا حتی در چای استفاده کنید. با این حال، درباره مصرف مکملهای حاوی دوز بالای زعفران هشدار میدهد و توصیه میکند چنین مکملهایی بدون مشورت پزشک مصرف نشوند.
وومنزورلد مینویسد که مصرف حدود ۱.۵ گرم زعفران یا بیشتر در روز میتواند مضر باشد. زعفران همچنین ممکن است با برخی داروهای فشار خون یا کنترل قند خون تداخل داشته باشد.
کاردی توب، متخصص قلب و عروق و مدیر یک کلینیک سلامت قلب زنان و قلب و عروق دوران بارداری، میگوید حدود ۰.۱ تا ۰.۲ گرم زعفران، معادل تقریبا ۲۰ تا ۴۰ رشته زعفران برای چهار تا شش وعده، مقدار مناسبی برای مصرف روزانه است.
زردچوبه
زردچوبه نیز ممکن است برای افراد مبتلا به کبد چرب مفید باشد. گلدبرگ میگوید نتایج چند مطالعه کوچک روی انسانها نشان داده است که کورکومین، ترکیب فعال موجود در زردچوبه، ممکن است به کاهش چربی کبد و بهبود سطح کلسترول و آنزیمهای کبدی کمک کند.
او توصیه میکند زردچوبه را همراه با فلفل سیاه و مقدار کمی چربی مصرف کنید تا جذب آن در بدن افزایش یابد. میتوان زردچوبه را به سوپ، خوراک کاری یا شیر گرم اضافه کرد. به گفته توب، مصرف روزانه یک تا سه گرم پودر زردچوبه در غذا برای بیشتر افراد مقدار مناسبی است.
زنجبیل
زنجبیل یکی دیگر از مواد غذایی است که ممکن است در کاهش چربی کبد نقش داشته باشد. گلدبرگ میگوید پژوهشهای انجامشده روی حیوانات نشان دادهاند که زنجبیل ممکن است به تنظیم میزان چربی ذخیرهشده در کبد کمک کند.
او توصیه میکند زنجبیل تازه را رنده و به چای، غذاهای تفتدادهشده یا انواع سس اضافه کنید. به گفته توب، مصرف روزانه دو تا چهار گرم زنجبیل تازه مقدار معقولی است، اما مصرف بیشتر از این میزان ممکن است باعث سوزش سر دل یا ناراحتی معده شود.
افرادی که داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنند نیز باید در مصرف زنجبیل احتیاط کنند، زیرا به گفته توب، زنجبیل ممکن است خطر خونریزی و کبودی را افزایش دهد.
چای سبز
چای سبز سرشار از گروهی از آنتیاکسیدانها به نام «کاتچین» است. گلدبرگ میگوید این ترکیبات ممکن است به کاهش تجمع چربی و التهاب در کبد کمک کنند. او توصیه میکند روزانه دو تا سه فنجان چای سبز بدون شکر بنوشید و آن را جایگزین نوشیدنیهای شیرین کنید.
با این حال، مصرف چای سبز با مکملهای حاوی عصاره غلیظ آن یکسان نیست. گلدبرگ توصیه میکند از مکملهای حاوی دوز بالای عصاره چای سبز پرهیز شود، زیرا مصرف این مکملها در موارد نادر با آسیب کبدی ارتباط داشته است.
سیر و پیاز
سیر و پیاز نیز ممکن است در کاهش چربی کبد موثر باشند. نتایج مطالعات آزمایشگاهی و پژوهشهای انجامشده روی حیوانات نشان میدهد این دو ماده غذایی ممکن است به بدن کمک کنند چربی را موثرتر پردازش کند و التهاب کبد را کاهش دهد.
گلدبرگ توصیه میکند به جای مکملهای سیر، از سیر تازه استفاده کنید. او میگوید: «سیر را خرد کنید و پیش از پخت حدود ۱۰ دقیقه کنار بگذارید، سپس از آن بهعنوان پایه طعمدهنده غذا استفاده کنید.» به گفته توب، مصرف روزانه یک تا دو حبه سیر در چارچوب یک رژیم غذایی متعادل، مقدار مناسبی است.
بیماری کبد چرب چیست؟
استیون گلدبرگ، پزشک و مدیر ارشد پزشکی «هلت ترک آراکس» (HealthTrackRx) میگوید بیماری کبد چرب که اکنون اغلب «بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک» (MASLD) نامیده میشود، زمانی رخ میدهد که مقدار بیشازحدی چربی درون سلولهای کبد انباشته شود. علت اصلی این اختلال ناهماهنگی میان انرژی دریافتی و انرژی مصرفی بدن است. بهویژه زمانی که رژیم غذایی سرشار از کربوهیدراتهای تصفیهشده، قند یا فروکتوز و چربی اشباع باشد. مقاومت به انسولین نیز نقش مهمی دارد.
با گذشت زمان، کبد شروع به تولید و ذخیره چربی اضافی میکند. در برخی افراد، این وضعیت در حد تجمع ساده چربی باقی میماند، اما در برخی دیگر ممکن است به التهاب و ایجاد بافت زخم در کبد منجر شود؛ وضعیتی که استئاتوهپاتیت نام دارد و پیشتر «استئاتوهپاتیت غیر الکلی» (NASH) نامیده میشد.
به گفته گلدبرگ، بیماری کبد چرب حدود یک نفر از هر چهار بزرگسال را در سراسر جهان درگیر میکند، اما احتمال ابتلا در افرادی که پیشدیابت یا دیابت نوع ۲، کلسترول یا تریگلیسیرید بالا و فشار خون بالا دارند، بیشتر است. افراد دارای اضافهوزن یا چاقی و همچنین افراد ۴۰ تا ۶۰ ساله نیز بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند.
گلدبرگ میافزاید که این بیماری در مردان و برخی گروههای قومی، از جمله لاتینتبارها و آمریکاییهای مکزیکیتبار، اندکی شایعتر است که بخشی از آن به عوامل ژنتیکی مربوط میشود.
چگونه میتوان بیماری کبد چرب را معکوس کرد؟
علاوه بر کاهش وزن، ورزش منظم و پرهیز از غذاهای مصرف فراوریشده، مواد زیادی در آشپزخانه وجود دارند که میتوانند به کاهش طبیعی چربی کبد کمک کنند. افزودن یک یا چند مورد از این مواد به رژیم روزانه میتواند راهی ساده برای کمک به سلامتی کبد باشد.
برگرفته ای از سایت ایندیپندنت فارسی، 16 اگوست 2026