امروز، سه شنبه ۱۶ دیماه ۱۴۰۴، دهمین روز تداوم اعتراضات و اعتصاب شهروندان در شهرهای مختلف ایران رقم خورد. گزارشها حاکی از آن است که خشونت نیروهای انتظامی–امنیتی به مراکز درمانی نیز کشیده شده و در مواردی این مراکز هدف مداخله و حمله قرار گرفتهاند.
طی روزهای گذشته دستکم ۲۸۵ نقطه در ۹۲ شهر از ۲۷ استان کشور شاهد برگزاری تجمعات اعتراضی بوده است. همچنین در جریان این رویدادها دستکم ۲۰۷۶ شهروند بازداشت شده و دستکم ۳۴ تن از معترضان و ۲ نیروی امنیتی-انتظامی جان خود را از دست دادهاند.
اعتراضاتی که در روزهای ابتدایی با اعتصابها و تجمعات صنفی آغاز شده بود، در دهمین روز تداوم خود وارد فاز تازهای شده است؛ بهگونهای که در کنار ادامه برخی تحرکات صنفی، شکلگیری تجمعات خیابانی و گسترش اعتصابات کسبه و اعتراضات دانشجویی در شماری از دانشگاهها، گزارشها از کشیده شدن خشونت نیروهای انتظامی–امنیتی به مراکز درمانی و حمله به بیمارستانها نیز حکایت دارد.
جغرافیای اعتراضات
بر اساس دادههای بهروزرسانی و تجمیعشده، طی ۱۰ روز گذشته، دستکم ۲۸۵ نقطه در نقاط مختلف ایران صحنه شکلگیری اعتراضات، تجمعات خیابانی یا اعتصابات صنفی بوده است. این تحرکات اعتراضی در ۲۷ استان کشور گزارش شده و همزمان، ۲۲ دانشگاه نیز شاهد بروز کنشهای اعتراضی دانشجویان بودهاند.
در روز دهم اعتراضات، تجمعات اعتراضی در شهرهای مشهد، قزوین، آبدانان، تهران، شیراز، بندرعباس، زنجان، ایلام، ملکشاهی، شهرکرد، یزدانشهر، کوار، اسدآباد، بابل، مرودشت و بروجرد برگزار شده است.
از مهمترین نقاط اعتراضی امروز در ایران، اعتراض بازاریان بود، امروز اعتصاب بازار تهران با تمرکز در راستههای اصلی بازار بزرگ از جمله بازار طلا و ارز، بازار پارچه و بخشهایی از بازار کفاشها و لوازم خانگی جریان داشت و شمار قابلتوجهی از واحدهای صنفی بهطور کامل یا نیمهتعطیل بودند.
گزارشها حاکی است که این اعتصاب بدون فراخوان رسمی و بهصورت خودجوش شکل گرفت و اعتراض اصلی کسبه متوجه نوسان شدید نرخ ارز، جهش قیمت طلا، رکود بازار و کاهش شدید قدرت خرید بود.
در پی تعطیلی مغازهها، حضور نیروهای امنیتی و انتظامی در ورودیهای بازار و چهارراههای منتهی به آن افزایش یافت و در برخی نقاط از شکلگیری تجمع جلوگیری شد. با این حال، اعتصاب باعث اختلال محسوس در فعالیت روزانه بازار و کاهش تردد مشتریان شد و بهعنوان یکی از مهمترین نمودهای پیوند اعتراضات خیابانی با نارضایتی صنفی در تهران ارزیابی میشود.
شیوههای اعتراض و شعارها
بررسی گزارشهای راستیآزماییشده نشان میدهد اعتراضات روز دهم، همانند روزهای پیشین، طیفی گسترده از مطالبات را در بر داشته است. محتوای شعارهای سر دادهشده در تجمعات صرفا به مسائل معیشتی و اقتصادی محدود نمانده و موضوعاتی چون نقد ساختارهای حکمرانی، اعتراض به محدودیتهای اعمالشده بر آزادیهای فردی و اجتماعی و مطالبه عدالت را نیز بازتاب داده است.
هرانا، در چارچوب مأموریت حقوقبشری خود، تمرکز گزارشدهی را بر شعارها و مطالباتی قرار میدهد که بهطور مستقیم با نقض یا مطالبه حقوق بشر، آزادیهای اساسی و حقوق مدنی شهروندان مرتبط هستند. استمرار این مطالبات در نقاط مختلف کشور، بیانگر عمق نارضایتیها و همپوشانی مطالبات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در بستر اعتراضات جاری است.
برخورد نیروهای انتظامی–امنیتی و جزئیات خشونت
در دهمین روز اعتراضات سراسری، گزارشات دریافتی هرانا از تداوم فضای امنیتی در شهرهای مختلف کشور خبر میدهد. این گزارشها حاکی از آن است که نیروهای انتظامی و امنیتی همچنان با هدف جلوگیری از شکلگیری یا گسترش تجمعات اعتراضی، از ابزارهای مختلف سرکوب استفاده کردهاند.
موارد ثبت شده در سرکوب تجمعات شبانه روز گذشته، شامل تیراندازی با سلاح ساچمهای، استفاده از گاز اشکآور و حمله به تظاهرکنندگان بوده است.
در همین حال، روایتهای رسمی مطرحشده از سوی برخی مقامات محلی درباره جانباختگان با اظهارات شاهدان عینی و گزارشهای غیررسمی همخوانی کامل ندارد. به همین دلیل، جزئیات مربوط به چگونگی وقوع این موارد همچنان در حال بررسی و راستیآزمایی است.
جانباختگان و مصدومان
بر پایه دادههای بهروزرسانیشده هرانا، در جریان اعتراضات دهروزه اخیر، جانباختن دستکم ۳۶ نفر محرز شده است که از این تعداد، ۴ تن زیر سن ۱۸ سال و ۲ نفر نیز وابسته به نیروهای امنیتی و انتظامی بودهاند. افزون بر این، تاکنون دهها مورد مجروحیت در میان شهروندان معترض ثبت شده است؛ آسیبهایی که بنا بر گزارشها، عمدتا در اثر اصابت گلولههای ساچمهای و پلاستیکی ایجاد شدهاند.
هویت محمدرضا کرمی، (ستوان)احسان آقاجانی و علی گلفروش در ۲۴ ساعت گذشته به عنوان جان باخته در اعتراضات برای هرانا محرز شده است.
در همین تاریخ، صادق پرویززاده، عکاس و فیلمبردار حیاتوحش، با انتشار ویدیویی در صفحه اینستاگرام خود از اصابت ساچمه به صورت و چشم خود در جریان اعتراضات خبر داد. وی در بخشی از این ویدیو با نشان دادن نمونهای از ساچمههای شلیک شده گفت: «شخصی که به من شلیک کرده است یک نوجوان زیر ۲۰ سال بود، چیزی که ذهنم را درگیر کرده است این است که واقعا کشتن انسان برای او مثل شکار یک طعمه و بازی است.»
تسنیم، خبرگزاری نزدیک به نهادهای امنیتی، در گزارشی عنوان کرد که بر اساس آمار ارائهشده، از آغاز اعتراضات تا شامگاه گذشته، حدود ۵۶۸ نفر از نیروهای انتظامی و ۶۶ تن از نیروهای بسیجی مجروح شدند. این رسانه در ادامه مدعی شد که از میان این افراد، ۲ تن با گلوله جنگی، ۱۵۲ نفر با گلوله تفنگ شکاری و ۱۱ نفر نیز با چاقو مجروح شدهاند.
یورش نیروهای امنیتی به مراکز درمانی
درسیر تحولات اعتراضات سراسری در ایران، گزارشها از حمله و ورود نیروهای امنیتی به دستکم دو مرکز درمانی در شهرهای ایلام و تهران حکایت دارد؛ رخدادهایی که با واکنشهای گسترده داخلی همراه شده و نگرانیها درباره نقض امنیت مراکز درمانی و حقوق بیماران را افزایش داده است.
بر اساس ویدیوها و گزارشهای منتشرشده، نیروهای امنیتی شامگاه شنبه ۱۳ دیماه با محاصره بیمارستان امام خمینی ایلام تلاش کردند تعدادی از مجروحان اعتراضات شهرستان ملکشاهی را که برای درمان به این مرکز منتقل شده بودند، بازداشت کنند.
طبق این گزارشها، خانوادههای بیماران و برخی از اعضای کادر درمان با ورود نیروهای امنیتی مخالفت کردند که این موضوع به درگیری لفظی و فیزیکی انجامید.
در ادامه، تصاویری منتشر شد که نشان میداد گاز اشکآور در داخل محوطه و ساختمان بیمارستان شلیک شده است؛ اقدامی که باعث ایجاد وضعیت اضطراری در بخشهای درمانی و نگرانی بیماران و کارکنان شد. شاهدان عینی اعلام کردهاند که تعدادی از بیماران در پی انتشار گاز دچار مشکل تنفسی شدهاند.
در واکنش به این حادثه، وزارت بهداشت با صدور بیانیهای اعلام کرد که موضوع به دستور وزیر بهداشت «بهصورت فوری» در دست بررسی قرار گرفته و بر ضرورت حفظ امنیت مراکز درمانی، بیماران و کادر پزشکی تأکید کرد.
همچنین به دستور مسعود پزشکیان، وزیر کشور مأمور پیگیری موضوع و ارائه گزارش شد. در مقابل، رسانه نزدیک به سپاه پاسداران، خبرگزاری فارس، اصل حضور نیروهای امنیتی در بیمارستان را تأیید کرده اما مدعی شده است که برخی معترضان از فضای درمانی «برای پنهان شدن» استفاده کردهاند.
بیمارستان سینا تهران؛ بازداشت مجروحان و فضای امنیتی
به موازات وقایع ایلام، امروز سهشنبه ۱۶ دیماه گزارشهای منتشرشده از تهران نیز از ورود نیروهای امنیتی به بیمارستان سینا خبر میدهد. بنا بر این گزارشها، تعدادی از مجروحان اعتراضات که برای مداوا به این بیمارستان منتقل شده بودند، در داخل یا در اطراف بیمارستان توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
شاهدان عینی به رسانهها گفتهاند که حضور نیروهای امنیتی در محوطه بیمارستان باعث ایجاد فضای رعب و اختلال در روند درمان بیماران شده و برخی خانوادهها از ترس بازداشت، از مراجعه به مراکز درمانی خودداری کردهاند.
تا زمان تنظیم این گزارش، مقامات رسمی توضیح شفافی درباره جزئیات عملیات در بیمارستان سینا ارائه نکردهاند.
بازداشتها
طی ۱۰ روز اعتراضات، دستکم ۲۰۷۶ شهروند معترض بازداشت شدهاند؛ هرچند آمار واقعی بازداشتشدگان بسیار بیشتر از این تعداد برآورد میشود.
از این تعداد ۸۷۸ تن افرادی هستند که روز دهم اعتراضات بازداشت شده اند یا بازداشت آنها در روزهای قبل صورت گرفته اما امروز توسط هرانا تایید شده است. از جمله انتقال حدود ۲۰۰ زن بازداشت شده به زندان کچویی کرج و ۵۰۰ مرد بازداشت شده به ندامتگاه مرکزی کرج.
معترضان بازداشت شده دیگر در این روز که بصورت انفرادی احراز هویت شده اند در انتهای این گزارش به شکل ضمیمه لیست شده اند.
تا کنون دست کم ۱۵ ویدیو از اعترافات اجباری بازداشت شدگان در رسانه های رسمی یا نزدیک به نهادهای امنیتی منتشر شده است. ویدیوهایی که مشخص نیست تحت چه شرایطی افراد به اقرار علیه خود در آن مبادرت می کنند.
برگفته ای از سایت ایران امروز، 7 ژانویه 2026