روزنامه انگلیسی «تلگراف» روز جمعه ۶ ژانویه (۱۷ بهمن ۱۴۰۴) براساس اسناد محرمانه گزارش داد، روسیه مخفیانه میلیاردها دلار پول نقد به ایران میفرستاده تا رژیم این کشور را تقویت کند؛ «قطارهایی مملو از اسکناس» از جمله راهکارهای کرملین برای دور زدن تحریمها و حمایت از متحدش است.
از دیدارهای علی خامنهای و پوتین در تهران
در این گزارش آمده، یک بانک دولتی روسیه، چند روز پس از آن که دونالد ترامپ در دوران ریاستجمهوری اول خود تحریمهای سختگیرانهای علیه تهران وضع کرد، ارسال پالتهای پول نقد به ارزش حدود ۲/۵ میلیارد دلار به جمهوری اسلامی ایران آغاز کرد.
در مجموع، نزدیک به پنج تن اسکناس در ۳۴ محموله عمده طی یک دوره چهارماهه در سال ۲۰۱۸ ارسال شد.
طبق اسنادی که به دست روزنامه تلگراف رسیده است، هر محموله به ارزش بین ۵۷ تا ۱۱۵ میلیون دلار بین بانک Promsvyazbank در خیابان Smirbovskaya مسکو و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در بلوار میرداماد تهران منتقل شده است.
محمولههای نقدی از مسکو در نهایت به تهران رسیدند و شواهدی وجود دارد که نشان میدهد ممکن است این ارسالها حتی امروز هم ادامه داشته باشد.
تلگراف مینویسد، این پرداختهای مخفیانه نشاندهنده رابطهای عمیقتر بین روسیه و رژیم ایران است تا آنچه قبلاً شناخته شده بود؛ مسکو و تهران با دور زدن تحریمها و روشهای پرداخت سنتی، رژیم ایران را سرپا نگه میدارند.
نگرانیهایی وجود دارد که چنین پرداختهایی ممکن است امروز نیز انجام شود، زیرا ایران میلیاردها دلار پهپادهای «شاهد-۱۳۶» و موشکهای کوتاهبرد «فتاح-۳۶۰» به روسیه میفرستد تا جنگ این کشور در اوکراین را حمایت کند.
ارسالهای نقدی روسیه پس از سرکوب شدید اعتراضات مردمی در ایران درباره مشکلات اقتصادی کشور در سال ۲۰۱۸ آغاز شد.
بانک Promsvyazbank که مسکو برای دور زدن تحریمها از آن استفاده میکرد، اولین محموله خود را در ۱۳ اوت ۲۰۱۸ ارسال کرد، یعنی یک هفته پس از آن که ترامپ فرمان اجرایی تحریمهای تهران را امضا کرد.
این محموله شامل ۱۱۰ کیلوگرم پول نقد به ارزش ۵۷/۳ میلیون دلار بود که احتمالاً با قطار به بندر آستراخان و سپس با کشتی از دریای خزر به بندر امیرآباد و دوباره با قطار به تهران منتقل شد.
اعتقاد بر این است که پولها به صورت اسکناسهای ۵۰۰ یورویی بودهاند، با توجه به وزن و ارزش هر محموله، هرچند ارزش آنها به دلار ثبت شده بود.
آنا بورشچفسکایا، کارشناس سیاست روسیه در خاورمیانه، میگوید، که این انتقالها نشان میدهد چگونه مسکو در مواقع بحران راههای خلاقانهای برای حمایت از رژیم ایران پیدا میکند. او گفت: «این تفکر وجود دارد که رژیم نیاز به حمایت دارد. روسیه ممکن است در مداخله نظامی تردید کند، اما کارهای زیادی وجود دارد که میتوان برای تقویت یک رژیم انجام داد.»
آشا کسلبری-هرناندز، مشاور ارشد سابق خاورمیانه در وزارت امور خارجه آمریکا، نیز میگوید که محمولههای نقدی به مسکو امکان میدهد حمایت خود از تهران را به صورت «مخفیانه» ادامه دهد. او افزود که این محمولهها نشاندهنده سرمایهگذاری کرملین در بقای رژیم ایران است و احتمالاً از سر «ناچاری» انجام شدهاند.
بانک خصوصی Promsvyazbank در سال ۲۰۱۷ توسط کرملین تصاحب شد و به عنوان بانکی ویژه برای تامین مالی بخش دفاعی و دور زدن تحریمهای آمریکا استفاده شد.
پتر فرادکوف فرزند رئیس سابق سرویس اطلاعات خارجی روسیه، در زمان این پرداختها ریاست بانک را برعهده داشت و در ژانویه ۲۰۱۸ منصوب شده بود.
پس از حمله تمامعیار روسیه به اوکراین در ۲۰۲۲، فرادکوف از سوی بریتانیا و آمریکا تحریم شد.
محمولههای نقدی از Promsvyazbank به بانک مرکزی ایران در تهران تحویل داده شدند، طبق سوابق تجاری که توسط ImportGenius در اختیار تلگراف قرار گرفته است.
عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در آن زمان، بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ دوران پرتلاطمی را مدیریت کرد و با پیامدهای تحریمهای ترامپ روبهرو شد.
ریچارد نپو، معاون فرستاده ویژه آمریکا برای ایران، گفت که دلایل متعددی برای چنین پرداختهایی وجود دارد و احتمالاً هدف آن تثبیت اقتصاد ایران بوده است.
پس از سرکوب خونین اعتراضات، که طبق گروههای حقوق بشری دستکم ۶۰۰۰ نفر کشته شدند، آمریکا در واکنش به ایران، نیروهای نظامی خود را در خلیج فارس افزایش داده است.
روابط مسکو و تهران پس از حمله روسیه به اوکراین گسترش یافته و شامل همکاریهای نظامی و خرید پهپادهای شاهد برای جنگ شده است.
همتی دوباره دیماه ۱۴۰۴ به ریاست بانک مرکزی منصوب شد و این احتمال را مطرح میکند که انتقالهای مشابه بین روسیه و ایران ممکن است دوباره در حال انجام باشد.
کارشناسان هشدار میدهند که این پرداختها ممکن است حتی در سال جاری نیز ادامه داشته باشند و روسیه نقش مهمی در حمایت از رژیم ایران ایفا میکند، به ویژه در زمان اعتراضات گسترده که بیسابقه هستند.
برگرفته ای از سایت کیهان لندن، 14 فوریه 2026