بر اساس گزارشی که در همایش «چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» ارائه شد، تورم در اقتصاد ایران از مرحله افزایش قیمت در برخی بازارها عبور کرده و به پدیدهای فراگیر و ساختاری تبدیل شده است.
در همایش «چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵»، حسین توکلیان، اقتصاددان و مدیرعامل شرکت مدیریت دارایی مرکزی بازار سرمایه و رئیس هیئتمدیره صندوق بنیاد ملی نخبگان با ارائه گزارشی با عنوان «کالبدشکافی ویژگیهای رفتار تورم» اعلام کرد که تورم در اقتصاد ایران دیگر به چند گروه کالایی محدود نیست و اکنون تمامی ۲۳ گروه اصلی کالاها و خدمات مصرفی را دربر گرفته است.
بر اساس این گزارش، در سالهای گذشته افزایش قیمتها عمدتاً در گروههایی مانند خوراکیها یا مسکن متمرکز بود، اما دادههای منتهی به سال ۱۴۰۵ نشان میدهد تقریباً همه گروههای کالایی و خدماتی با نرخهای بالای تورم مواجه هستند.
بهگفته توکلیان، شاخص سهم گروههایی که تورم ماهانه آنها از آستانه سه درصد عبور کرده، در سال ۱۴۰۵ به نزدیک ۱۰۰ درصد رسیده است.
همچنین سهم گروههایی که تورم ماهانه بیش از ۱۰ درصد را تجربه میکنند نیز افزایش یافته؛ موضوعی که نشان میدهد در برخی ماهها بخش بزرگی از سبد مصرفی خانوارها با افزایش قیمتهای دورقمی روبهرو بوده است.
در این گزارش همچنین با استناد به نقشه حرارتی تورم گروههای مختلف کالا و خدمات، روند تغییر رفتار تورم در بیش از یک دهه گذشته بررسی شده است.
بر اساس این دادهها، از سال ۱۳۹۷ به بعد دامنه تورم به تدریج گسترش یافته و در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ تقریباً همه بخشهای اقتصاد، از خوراکیها و مسکن تا آموزش، بهداشت، حملونقل و ارتباطات، با تورم بالا مواجه شدهاند.
ارائهدهنده این گزارش معتقد است فراگیر شدن تورم، امکان جایگزینی کالاها برای کاهش فشار هزینهها را از خانوارها گرفته و فشار معیشتی را به تمامی بخشهای سبد مصرفی گسترش داده است.
در این گزارش همچنین تأکید شده است که با ساختاری شدن تورم، مداخلههای مقطعی و کنترل قیمت در بازارهای منفرد کارایی خود را از دست میدهد و مهار تورم تنها از طریق اصلاحات اساسی در سیاستهای پولی و مالی امکانپذیر خواهد بود. در غیر این صورت، روند کاهش قدرت خرید خانوارها میتواند ادامه یابد.
برگرفته ای از سایت رادیو زمانه، 25 جولای 2026