یک مطالعه جدید نشان داده است که دستکم بخشی از فواید قهوه برای سلامتی، ناشی از تاثیر ترکیبات آن بر یک پروتئین گیرنده در بدن انسان است که به دلیل نقشش در پاسخ به استرس و پیری شناخته میشود.
دههها تحقیق نشان دادهاند که مصرف قهوه با طول عمر بیشتر و کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مزمن مرتبط است.
مطالعات جمعیتی نیز ثابت کردهاند که در میان مصرفکنندگان قهوه، خطر ابتلا به چندین بیماری مرتبط با سن، از جمله بیماریهای متابولیک، برخی سرطانها، پارکینسون، زوال عقل و بیماریهای قلبی کمتر است.
محققان مواد شیمیایی اصلی موجود در قهوه، از جمله پلیفنولها و فلاونوئیدها، را دارای فعالیت آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی میدانند که میتوانند سلولها را از آسیب و پیری محافظت کنند. اما اینکه دقیقا چگونه این مواد شیمیایی موجود در قهوه فواید خود را اعمال میکنند، تاکنون نامشخص باقی مانده بود.
حالا اما مطالعهای جدید نشان میدهد که قهوه ممکن است تا حدی با تاثیر بر یک پروتئین گیرنده در بدن به نام «انآر۴آ۱» عمل کند؛ پروتئینی که به دلیل نقشش در پیری، پاسخ به استرس و بیماریهای قلبی، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.
استیون سیف، یکی از نویسندگان این مطالعه که در مجله «نوترینتس» منتشر شده است، در این باره میگوید: «آنچه ما نشان دادهایم این است که برخی از آن اثرات ممکن است به نحوه تعامل ترکیبات قهوه با این گیرنده مرتبط باشد؛ گیرندهای که در محافظت از بدن در برابر آسیبهای ناشی از استرس نقش دارد.»
پروتئین «انآر۴آ۱» به عنوان تنظیمکننده فعالیت ژنها در پاسخ به استرس و آسیب در بدن شناخته میشود.
این پروتئین در طیف گستردهای از فرآیندهای بیولوژیکی از جمله التهاب، متابولیسم و ترمیم بافت نقش دارد که همگی با بیماریهای مرتبط با سن مانند سرطان، زوال شناختی و اختلالات متابولیک پیوندی نزدیک دارند.
دکتر سیف گفت: «اگر تقریبا به هر بافتی آسیب برسانید، این پروتئین برای کاهش آن آسیب واکنش نشان میدهد. اگر این گیرنده را حذف کنید، آسیب بدتر میشود.»
دانشمندان دریافتند که چندین ترکیب شیمیایی در قهوه، از جمله اسید کافئیک، به پروتئین گیرنده «انآر۴آ۱» متصل شده و بر فعالیت آن تاثیر میگذارند.
مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند که این ترکیبات میتوانند آسیبهای سلولی را کاهش داده و رشد سلولهای سرطانی را کند کنند. اما زمانی که این پروتئین از سلولها حذف شد، این اثرات محافظتی ناپدید گشتند.
دکتر سیف افزود: «حرف ما این است که دستکم بخشی از فواید قهوه برای سلامتی ممکن است از طریق اتصال به این گیرنده و فعال کردن آن حاصل شود. ما فرضیه را بر این میگذاریم که برخی از اثرات مفید قهوه بر سلامتی را میتوان تا حدودی به فعالیت اجزای قهوه بر روی این پروتئین نسبت داد.»
با این حال، دانشمندان میگویند اثرات قهوه احتمالا به یک مسیر واحد محدود نمیشود.
دکتر سیف گفت: «گیرندهها و مکانیسمهای زیادی درگیر هستند. آنچه ما نشان میدهیم این است که این مورد میتواند یکی از مسیرهای مهم باشد. ما این ارتباط را برقرار کردهایم، اما باید بهتر درک کنیم که اهمیت این پیوند چقدر است.»
در مطالعات آینده، دانشمندان امیدوارند که بتوانند با استفاده از ترکیبات مصنوعی، این گیرنده را به شکل موثرتری هدف قرار دهند.
برگرفته ای از سایت یورونیوز (اتحادیه اروپا) به زبان فارسی، 9 می 2026