نیروی دریایی ایالات متحده اعلام کرده است که سامانه لیزری ضد پهپاد «لوکاست» ساخت شرکت «آئروویرمنت» را روی ناو هواپیمابر کلاس نیمیتز «یواساس جورج اچ.دبلیو. بوش» آزمایش کرده است؛ سامانهای که در هفتههای اخیر نیز مورد توجه رسانهها قرار گرفته بود. تا جایی که وبسایت «وار زون» اطلاع دارد، به نظر میرسد این نخستین بار باشد که یک سلاح لیزری روی یک ناو هواپیمابر نصب شده است. اوایل امسال، دریاسالار داریل کادل، فرمانده عملیات نیروی دریایی آمریکا و عالیترین مقام این نیرو، گفته بود هدف او این است که در نهایت، سلاحهای انرژی هدایتشده به گزینه اصلی خدمه ناوهای جنگی آمریکا برای مقابله با تهدیدهای نزدیک تبدیل شوند.
نیروی دریایی آمریکا سه تصویر از سامانه لوکاست روی ناو «جورج اچ.دبلیو. بوش» منتشر کرده که در ابتدای این گزارش و در ادامه دیده میشوند. همه این تصاویر در تاریخ ۵ اکتبر ۲۰۲۵ ثبت شدهاند، اما اکنون منتشر شدهاند. این زمانبندی با آغاز نمایشگاه سالانه «دریا-هوافضا» همزمان است؛ رویدادی که وبسایت وار زون نیز در آن حضور دارد.
در توضیح این تصاویر آمده است: «در جریان یک آزمایش شلیک واقعی، سامانه لیزری لوکاست توانست چندین پهپاد را شناسایی، رهگیری، درگیر و منهدم کند؛ رویدادی که نقطه عطفی در مسیر عملیاتی شدن قابلیتهای انرژی هدایتشده به شمار میرود.»
وبسایت وارزون برای دریافت اطلاعات بیشتر با نیروی دریایی تماس گرفته است.
آئروویرمنت (AeroVironment) در بیانیهای اعلام کرد: «نمایش موفقیتآمیز سامانه لیزری لوکاست بهصورت پالتبندیشده روی ناو یواساس جورج اچ.دبلیو. بوش (سیویان-۷۷) در اکتبر ۲۰۲۵ با همکاری نیروی دریایی ایالات متحده و دفتر فناوریها و قابلیتهای سریع و حیاتی ارتش آمریکا انجام شده است.»
در این بیانیه آمده است: «در جریان آزمایش شلیک واقعی، سامانه لیزری پرانرژی (پی-هل) چندین پهپاد هدف را رهگیری، درگیر و منهدم کرد، که دستاوردی مهم در مسیر عملیاتی شدن قابلیتهای انرژی هدایتشده در تمامی حوزهها و پلتفرمها است.» همچنین تاکید شده که این موفقیت نشان میدهد سامانه لوکاست کاملا مستقل از نوع پلتفرم است و میتواند بهراحتی از سایتهای ثابت و سامانههای زمینی متحرک مانند خودروی تاکتیکی سبک مشترک و خودروی جوخه پیادهنظام، به محیط پیچیده و پویای یک ناو هواپیمابر در حال حرکت منتقل شود.
عنصر اصلی سامانه لوکاست سلاح لیزری انرژی هدایتشده است که در یک برجک نصب شده و به دوربینهای الکترواپتیکی و مادونقرمز برای شناسایی و رهگیری اهداف مجهز است. حسگرهای مکمل، از جمله رادارهای کوچک با فرکانس بالا و سامانههای غیرفعال کشف سیگنالهای رادیویی نیز میتوانند برای هدایت این سلاح به کار گرفته شوند. نسخههای نصبشده روی خودروهای تاکتیکی نیز به رادارهای کوچک مجهز هستند.
توان این سامانه در حال حاضر حدود ۲۰ کیلووات برآورد میشود. در حوزه سلاحهای لیزری، این میزان در بخش پایین طیف قدرت قرار میگیرد و با ماموریت آن که مقابله با پهپادهای کوچک است، همخوانی دارد. این سامانه همچنین با توان ۲۶ کیلووات نیز آزمایش شده، اما مشخص نیست تا چه حد میتوان توان آن را در همین ابعاد افزایش داد.
تا دسامبر ۲۰۲۵ ارتش ایالات متحده نسخههای پالتبندیشده لوکاست و همچنین نسخههای نصبشده روی خودروهای تاکتیکی را تحویل گرفته بود. این نیرو پیشتر نسخههای پالتبندیشده را در مأموریتهای عملیاتی خارج از کشور نیز به کار گرفته است. یکی از این سامانهها هم در ماجرای جنجالی بستن حریم هوایی شهر الپاسو در ایالت تگزاس در فوریه امسال نقش داشت؛ سامانهای که در آن زمان بهصورت امانی در اختیار اداره گمرک و حفاظت مرزی آمریکا قرار گرفته بود. در اوایل همین ماه، وزارت دفاع آمریکا توافقی با اداره هوانوردی فدرال برای ادامه استفاده از سامانههای لیزری ضد پهپاد در امتداد مرز جنوبی با مکزیک امضا کرد.
سپاه تفنگداران دریایی آمریکا هم پیشتر برای خرید نسخههای مبتنی بر خودروهای تاکتیکی این سامانه اقدام کرده است. علاوه بر اینکه این آزمایش احتمالا نخستین مورد استفاده از سلاح لیزری روی یک ناو هواپیمابر محسوب میشود، به نظر میرسد اولین باری هم باشد که نیروی دریایی استفاده از سامانه لوکاست را برای کشتیها یا در هر زمینه دیگری بررسی میکند.
علاقه نیروی دریایی به استفاده از لوکاست برای دفاع از ناوها، بهویژه ناوهای بسیار ارزشمندی مانند ناوهای هواپیمابر موضوعی قابل پیشبینی است. این نیرو سالهاست که بهطور فعال در حال توسعه سلاحهای لیزری و مایکروویوی انرژی هدایتشده برای ایجاد لایههای دفاعی بیشتر در برابر پهپادها است.
تجربههای بهدستآمده از عملیاتهای اخیر در دریای سرخ و همچنین در مواجهه با ایران، اهمیت حیاتی تقویت توان دفاعی ناوهای جنگی آمریکا در برابر تهدیدهای هوایی بدون سرنشین را بیش از پیش نشان داده است. نیروی دریایی همچنین در حال تجهیز شمار بیشتری از کشتیها به سامانههای ضدپهپاد مبتنی بر رهگیرهای فیزیکی است.
بهطور کلی، سلاحهای لیزری مانند لوکاست این مزیت را دارند که عملا محدودیتی در تعداد شلیک ندارند؛ ویژگیای که در مقابله با حجم بالای تهدیدها بسیار ارزشمند است. خطر ناشی از پهپادها هم با پیشرفت هوش مصنوعی، هدفگیری خودکار و حملات دستهجمعی شبکهای، رو به افزایش است.
سامانههای پالتبندیشده و کانتینری مانند نسخه پرانرژی لوکاست همچنین میتوانند با انعطاف بیشتری روی انواع مختلف کشتیها نصب شوند، به شرط آنکه فضای عرشه و توان الکتریکی کافی وجود داشته باشد. در آزمایش ناو «جورج اچ.دبلیو. بوش»، این سامانه بهسادگی روی عرشه مهار شده بود. این ویژگی به نصب و جداسازی سریعتر سامانهها بر اساس نیاز مأموریت کمک میکند. نیروی دریایی همچنین برای حفاظت از تاسیسات کلیدی در خشکی، چه در داخل و چه در خارج از کشور، به چنین سامانههایی نیاز دارد.
با این حال، استفاده از لیزرها، بهویژه در دریا، چالشهایی هم به همراه دارد. هر سامانه لیزری در هر لحظه تنها میتواند یک هدف را درگیر کند و با افزایش فاصله، قدرت آن کاهش مییابد. شرایط آبوهوایی مانند دود، گردوغبار یا وضعیت دریا نیز میتواند عملکرد آن را مختل کند. برای اثرگذاری در فاصلههای بیشتر، به توان بالاتری نیاز است و هر چند از فناوریهایی برای کاهش اختلالات جوی استفاده میشود، اما این سلاحها همچنان برد نسبتا کوتاهی دارند.
علاوه بر این، تجهیزات حساس اپتیکی در این سامانهها در شرایط واقعی عملیات با چالشهای اطمینانپذیری روبهرو هستند. استفاده در محیط دریایی هم عواملی مانند امواج خشن و تماس با آب شور را به این مشکلات اضافه میکند. همچنین نیاز به خنکسازی مناسب، خود به مصرف انرژی و الزامات فنی بیشتری منجر میشود.
در طول سالهای گذشته، نیروی دریایی آمریکا در مسیر استقرار گسترده سلاحهای لیزری با چالشهای قابلتوجهی مواجه بوده است. مقامهای نظامی هم در عین تاکید بر اهمیت این فناوری، بارها نسبت به کندی پیشرفت آن ابراز نارضایتی کردهاند.
با این وجود، این نیرو همچنان به توسعه این قابلیتها ادامه میدهد، زیرا مزایای آن چشمگیر است. پیشبینی میشود سلاحهای لیزری بخش مهمی از تسلیحات ناوهای نسل آینده موسوم به «کلاس ترامپ» باشند.
دریاسالار کادل در ژانویه گفته بود: «هدف من این است که اگر تهدیدی در میدان دید یک ناو قرار گرفت، نخستین گزینه برای مقابله با آن، سلاح انرژی هدایتشده باشد.» او همچنین تاکید کرده بود: «دفاع نقطهای باید به سمت استفاده از انرژی هدایتشده حرکت کند، چرا که این سلاحها عملا خشاب نامحدود دارند.»
به گفته او، این ویژگی باعث میشود ظرفیت تسلیحاتی ناوها بهتر مدیریت شود و فضای بیشتری برای سلاحهای تهاجمی اختصاص یابد. همچنین با افزایش توان، دقت و اثربخشی این سلاحها نیز بیشتر خواهد شد. سلاحهای لیزری پرقدرتتر حتی میتوانند در آینده برای مقابله با تهدیدهایی مانند برخی انواع موشکها نیز به کار گرفته شوند. در نهایت، چه نیروی دریایی آمریکا تصمیم به استفاده عملیاتی از لوکاست بگیرد یا نه، نیاز این نیرو به سامانههای پیشرفته ضد پهپاد در آینده نزدیک نهتنها کاهش نخواهد یافت، بلکه به احتمال زیاد افزایش پیدا میکند.
برگرفته ای از سایت ایندیپندنت فارسی، 23 آوریل 2026