اجتماعی

کاوه کرمانشاهی، سخنگوی شبکهٔ حقوق بشر کردستان، ساکن آلمان، در گفت‌وگو با رادیو فردا دریافت گزارش‌هایی دربارهٔ مواردی از آزار جنسی بازداشت‌شدگان اعتراض‌های اخیر را تأیید کرد.

مدیر سازمان حقوق بشر ایران، مستقر در اسلو، می‌گوید شمار معترضان کشته‌شده در دور تازۀ اعتراضات ایران «ممکن است حتی از بالاترین برآوردهای رسانه‌ای نیز فراتر باشد».

ایران از شامگاه ۱۸ دی در «تاریکی دیجیتال و ارتباطی» فرو رفته است. پس از اعتراضات خونین هفته گذشته، خبرهای اندکی از وضعیت مردم در داخل کشور به بیرون درز می‌کند. ارتباط‌های محدود تلفنی، دسترسی معدودی به اینترنت ماهواره‌ای استارلینک و روایت افرادی که موفق شده‌اند در این مدت از ایران خارج شوند، تنها منابع اطلاع‌رسانی هستند. یکی از شهروندان معترض در مشهد که به‌تازگی از ایران خارج شده، در گفت‌وگو با رادیو فردا می‌گوید: «در قسمتی از تظاهرات دیدم دو نوجوان با مأموران درگیر شدند که یکی‌شان به‌شدت با باتوم زده شد، طوری که نصف صورتش از بین رفت. نوجوان دیگری هم به پایش با باتوم زدند و به او شلیک کردند. بعد خواستند دستگیرش کنند که چند جوان کمک کردند و نجاتش دادند. بعداً پیگیری کردم و فهمیدم همان جوانی که به پایش تیر خورده بود، مجبور به قطع پا شده و هزینه‌های خیلی سنگینی هم دارد و الان هم می‌ترسد اگر بهبود پیدا کند و بیرون بیاید، بازداشتش کنند.» سازمان‌های حقوق بشری از کشته و زخمی شدن چند هزار نفر خبر می‌دهند. شاهدان عینی در گفت‌وگو با رادیو فردا از وضعیت بحرانی مجروحان، ازدحام بیمارستان‌ها و فشار طاقت‌فرسا بر کادر درمان در روزهای اعتراضات، به‌ویژه در روزهای اخیر، سخن می‌گویند. یکی از اعضای کادر درمان در ایران می‌گوید: «نورو سرجن تو خونه نباشه؛ می‌دونید الان چند تا مریض نورو سرجن داریم! ما الان شاتگان تو سر داریم، همش به سر خورده، ارتوپد می‌خوایم، چشم‌پزشک می‌خواهیم.» رادیو فردا به دلیل قطع اینترنت و محدودیت دسترسی، امکان راستی‌آزمایی مستقل گفته‌های شاهدان و حتی آمار کشته‌شدگان و مجروحان را ندارد. با این حال، بر اساس گزارش‌های دریافتی از برخی پزشکان در ایران، شدت جراحات بسیار بالاست؛ چشم‌ها، سر و شکم هدف گلوله قرار گرفته‌اند و در مواردی کمبود تجهیزات و امکانات درمانی گزارش شده است. پروفسور شهرام کردستی، مدیر تحقیقات دانشکدهٔ سرطان‌شناسی و علوم دارویی کینگز کالج لندن که با همکاران خود در ایران در تماس بوده، به رادیو فردا می‌گوید: «تعداد زیادی شلیک به سر و چشم بوده، به‌ویژه با ساچمه، که آسیب‌های شدید چشمی و زخم‌های متعدد در سر ایجاد کرده. تعداد مجروحان آن‌قدر زیاد بوده که بیمارستان‌های تخصصی چشم دیگر قادر به مداوا نبوده‌اند و حتی با کمبود تجهیزات مواجه شده‌اند. از طرفی، به دلیل شرایط امنیتی و قطع ارتباطات، بسیاری از پزشکان و کادر درمان هم نمی‌توانستند خودشان را به بیمارستان برسانند. حتی یکی از همکاران در راه زخمی شده بود و بیمارستان‌ها عملاً اشباع شده بودند.» نیاز به خون در بیمارستان‌ها بسیار بالاست. دکتر روزبه اسفندیاری، پزشک سابق اورژانس تهران که اکنون در هیوستون آمریکا زندگی می‌کند، از مردم، به‌ویژه دارندگان گروه خونی O مثبت و O منفی، می‌خواهد برای اهدای خون به مراکز انتقال خون مراجعه کنند: «با توجه به تعداد بالای کشته‌ها، به همان نسبت یا حتی بیشتر، مجروح داریم. وقتی مصدومیت با تیر جنگی باشد، جراحی لازم است و در حین جراحی به کیسه‌های خون نیاز است، چون احتمال خون‌ریزی شدید وجود دارد.از هم‌وطنانی که گروه خونی O مثبت و O منفی دارند، خواهش می‌کنم برای اهدای خون به مراکز اهدای خون مراجعه کنند تا برای مجروحانی که نیاز به انتقال خون دارند، استفاده شود.» برادر یکی از جان‌باختگان به روزنامهٔ «هم‌میهن» گفته است برادر ۳۰ ساله‌اش در بیمارستان ستاری هنوز زنده بوده و با اطرافیان صحبت می‌کرده، اما ناگهان جان داده است؛ گلوله به زیر ناف او اصابت کرده بود. یک شهروند معترض که به‌تازگی از ایران خارج شده نیز به رادیو فردا می‌گوید: «پسرعموی دوستم برای نجات دوستش که تیر خورده بود برگشت، پنج گلوله به او خورد و همان‌جا درجا فوت کرد. خیلی گشتند تا جنازه‌اش را پیدا کردند و مجبور شدند مبلغ زیادی بدهند تا پیکرش را تحویل بگیرند.» روزنامهٔ شرق به نقل از یک پرستار نوشته است که دایی‌اش با گلوله کشته شده و تقریباً همهٔ مجروحانی که به بیمارستان منتقل شده‌اند، از ناحیهٔ سر و سینه آسیب دیده‌اند. بیمارستان فارابی در تهران، مرکز تخصصی چشم، این روزها مملو از مجروحان است و بخش قابل توجهی از آسیب‌دیدگان دچار جراحات چشمی شده‌اند. یک خانم چشم‌پزشک که به‌تازگی از ایران به اروپا آمده، می‌گوید: «اوضاع وحشتناک است. با اسلحهٔ جنگی مردم را تکه‌پاره می‌کنند. در یک بیمارستان کوچک در نازی‌آباد، ۲۴ نفر را شب در آی‌سی‌یو بستری کردند و حال همه‌شان وخیم بود. تا صبح همهٔ ۲۴ نفر جان دادند. بعد از صبح، با ماشین بار آمدند و اجساد را از سردخانه برداشتند و بردند.» پرستاران از افزایش جراحی‌های چشم و کمبود نیرو خبر می‌دهند، هرچند معاون پرستاری دانشگاه تهران این کمبود را رد کرده است. پروفسور امیر مبارز پرستا، رئیس مرکز چشم‌پزشکی مونیخ، به رادیو فردا می‌گوید: «فقط در یک بیمارستان خصوصی در تهران تاکنون شش هزار مورد آسیب چشمی ثبت شده. در بیمارستان‌های دانشگاهی شهرهای بزرگی مثل تهران، مشهد، شیراز و تبریز هم دست‌کم ۶۰۰ مورد تخلیهٔ چشم گزارش شده است.» به گفتهٔ شاهدان عینی، در بیمارستان‌هایی مانند کسری، قاسم سلیمانی و تخت جمشید، ورود و خروج به‌شدت کنترل می‌شود و مأموران مسلح مانع تجمع خانواده‌ها هستند. یک خانم چشم‌پزشک دیگر که از ایران خارج شده، می‌گوید: «در شیراز و استان فارس وضعیت فاجعه‌بار بود. در بیمارستان خدادوست خون کم آمده بود و صدها مورد تخلیهٔ چشم انجام شده. به بیمارستان سینا هم حمله شده بود و بیماران را حتی از روی تخت عمل می‌بردند.» رادیو فردا تأکید می‌کند به دلیل قطع اینترنت، امکان راستی‌آزمایی مستقل این روایت‌ها را ندارد. با این حال، یک عضو کادر درمان در جنوب ایران نیز گفته است: «خیلی‌ها را کشتند، خیلی‌ها را گرفتند و حتی در بیمارستان تیر خلاص می‌زدند و جسدها را تحویل نمی‌دادند.» عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی، ۲۲ دی‌ماه در جمع سفیران خارجی در تهران، کشته شدن برخی مجروحان با تیر خلاص را تأیید کرد، اما بدون ارائه مدرک ادعا کرد کار «تروریست‌ها» بوده است و گفت: «به آمبولانس‌ها حمله کردند… در یک مورد ۱۱ مجروح را بردند و بعداً اجسادشان پیدا شد که به آن‌ها تیر خلاص زده شده بود.» شاهدان همچنین از انتقال مجروحان با کامیون و شست‌وشوی خیابان‌ها از خون در شهرهایی مانند مشهد و کرج خبر داده‌اند. یکی از ساکنان مشهد می‌گوید: «خیابان‌ها را می‌شستند و همه‌جا پر از خون بود.»

تعدادی از شهروندانی که ایران را ترک کرده‌اند از تلفات بالای انسانی در سرکوب اعتراضات اخیر خبر داده‌اند.

دیدبان حقوق بشر اعلام کرد نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی پس از تشدید اعتراضات سراسری و گسترش خیزش ملّی در ۱۸ دی ۱۴۰۴ (۸ ژانویه ۲۰۲۶)، دست به کشتار گسترده و بی‌سابقه معترضان و شهروندان زده‌اند.

خیزش ملی ایرانیان در شهرهای مختلف این کشور، با وجود کشتار گسترده معترضان و بازداشت ده‌ها هزار شهروند، همچنان ادامه دارد. شمار دقیق جان‌باختگان انقلاب ملی جاری که در پی فراخوان عمومی شاهزاده رضا پهلوی وارد مرحله‌ای تازه شد

مرکز رسانه قوه قضاییه ایران گزارش‌ها دربارۀ صدور حکم اعدام برای عرفان سلطانی، معترض جوانی که خانوادۀ او این خبر را در اختیار سازمان‌های حقوق بشری گذاشته بودند، تکذیب کرد.

ترامپ هشدار داد اگر جمهوری اسلامی معترضان را اعدام کند، آمریکا “اقدام بسیار جدی” انجام خواهد داد. وزیر خارجه آلمان گفت رهبری حاکم در تهران دیگر هیچ مشروعیتی ندارد. شاهزاده رضا پهلوی از ارتش خواست به مردم بپیوندد.رئیس‌جمهور ایالات متحده هشدار داد اگر مقام‌های جمهوری اسلامی تهدید به اعدام برخی معترضان را عملی کنند، آمریکا دست به “اقدامی بسیار جدی” خواهد زد. دونالد ترامپ، در حاشیه سفر به دیترویت در مصاحبه‌ای کوتاه با شبکه خبری “سی‌‌بی‌اس” به جزئیات بیشتر درباره اقدام احتمالی ایالات متحده اشاره‌ای نکرد. او در پاسخ به پرسشی درمورد واکنش آمریکا به “احتمال به دار آویخته‌شدن برخی بازداشتی‌ها” در سحرگاه چهارشنبه و اینکه آیا جمهوری اسلامی از “خط قرمز” عبور کرده گفت: «من در مورد اعدام‌ها چیزی نشنیده‌ام، اما اگر اعدام کنند، خواهید دید چه می‌شود…ما اقدامی بسیار جدی انجام خواهیم داد.» او در توضیح منظور خود از “اقدام بسیار جدی” تنها به این گفتن این بسنده کرد که به دنبال “پیروزی” است و برای نمونه به سرنوشت نیکلاس مادورو در ونزوئلا، ابوبکر البغدادی در عراق، قاسم سلیمانی فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه و حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران اشاره کرد. صفحه رسمی وزارت خارجه آمریکا به فارسی در شبکه اجتماعی اکس، روز سه‌شنبه ۱۳ ژانویه (۲۳ دی) از صدور حکم اعدام برای عرفان سلطانی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات خبر داده و نوشته بود که حکم اعدام این جوان ۲۶ ساله “برای ۱۴ ژانویه صادر شده” است. ترامپ شامگاه سه‌شنبه ۲۳ دی پس از بازگشت از منطقه دیترویت به واشنگتن، در رابطه با آمار متعدد منتشره در مورد شمار کشته‌شدگان اعتراضات در ایران، گفت: «به نظر می‌رسد کشتار قابل توجه باشد، اما هنوز با قطعیت نمی‌دانیم.» او افزود پس از دریافت گزارشی درباره اعتراضات ایران اطلاعات بیشتری به‌دست خواهد آورد و گفت: «بر اساس آن اقدام خواهیم کرد.» شبکه خبری “سی‌بی‌اس” روز سه‌شنبه به استناد اظهارات دو منبع مطلع که یکی از آنها در ایران بود، گزارش کرده بود “دستکم ۱۲ هزار نفر” و “احتمالا تا ۲۰ هزار نفر” در اعتراضات کشته شده‌اند.تبلیغاتصفحه فارسی‌زبان وزارت خارجه آمریکا در اکس، با انتشار یک هشدار از شهروندان آمریکایی در ایران خواست تا این کشور را ترک کنند. در این پیام از شهروندان دو تابعیتی ایرانی آمریکایی خواسته شده تا در صورت امن بودن، سفر خود از ایران به ارمنستان یا ترکیه از مسیر زمینی را در نظر بگیرند و این کشور را با گذرنامه ایرانی ترک کنند. در این پیام هشدار آمده است: «نشان دادن گذرنامه آمریکایی یا نشان دادن ارتباط با ایالات متحده می‌تواند دلیل کافی برای مقامات ایرانی برای بازداشت یک فرد باشد.» وزارت خارجه ایالات متحده همچنین در پست جداگانه‌ای خواستار آزادی زندانیان سیاسی در ایران شده و نوشت: «در حالی که ما خشونت شما علیه معترضان را افشا می‌کنیم، فکر نکنید زندانیان سیاسی که حتی پیش از این اعتراض‌ها زندانی شده‌اند را فراموش کرده‌ایم: نرگس محمدی، سپیده قلیان، جواد علی‌کردی، پوران ناظمی، رضا خندان، مجید توکلی ، شریفه محمدی ،حسین رونقی، و بسیاری دیگر. ادامه بازداشت آن‌ها همچنان یک نگرانی جدی است. ما از رژیم جمهوری اسلامی می‌خواهیم فوراً این زندانیان و تمامی زندانیان عقیدتی را آزاد کند.» به گزارش خبرگزاری حقوق بشری “هرانا” تا پایان روز هفدهم اعتراضات، بازداشت بیش از ۱۸ هزار نفر محرز شده و ۹۷ مورد اعتراف اجباری نیز از صدا‌وسیما پخش شده است. برای مقایسه، بنا بر آخرین پژوهش جامع که توسط فعالان حقوق بشر و بر اساس گزارش دو گروه “عدالت برای ایران” و “فدراسیون بین‌المللی حقوق بشر” تهیه شده است، در فاصله سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ حدود ۳۵۰ اعتراف اجباری از رسانه‌های دولتی پخش شده بود. به گفته فعالان حقوق بشر این اعترافات به استناد شهادت بازداشت‌شدگان پیشین، اغلب پس از شکنجه روانی یا جسمی از بازداشت‌شدگان گرفته می‌شود و می‌تواند عواقب جدی، نظیر صدور حکم اعدام را به همراه داشته باشد. اسکایلر تامپسون، از مسئولان مجموعه هرانا، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «این موارد نقض حقوق بشر روی هم انباشته می‌شوند و به نتایج وحشتناکی می‌انجامند. این الگویی است که رژیم بارها و بارها آن را اجرا کرده است.»وزیر خارجه آلمان: رژیم ایران دیگر مشروعیت ندارد وزیر امور خارجه آلمان که به واشنگتن سفر کرده، در مصاحبه‌ای با برنامه “تاگس تمن” در شبکه اول تلویزیون این کشور با دفاع از اظهارات فردریش مرتس، صدراعظم آلمان گفت، “رهبری حاکم در تهران دیگر هیچ مشروعیتی ندارد”. یوهان واده‌فول تصریح کرد، وقتی یک “رژیم” تنها بتواند با توسل به زور سلاح، تظاهرات را سرکوب کند، روشن می‌شود که “به پایان راه رسیده است”. او ادامه داد، “اگر آمار کشته‌شدگان حتی به طور تقریبی هم درست باشد، به روشنی آشکار می‌شود که رژیم واقعا دست به هر اقدامی می‌زند تا به هر شکل ممکن در قدرت باقی بماند. این رژیم با این کار هرگونه مشروعیت و حقانیت خود برای اداره کشور را از دست می‌دهد”. وزیر خارجه آلمان با اشاره به سرکوب وحشیانه اعتراضات در ایران گفت که مدت‌هاست چنین شیوه‌ای تا این حد ضدانسانی از سوی یک رژیم ندیده است. واده‌فول افزود: «این فراتر از رذالت است. به همین دلیل ما تلاش می‌کنیم هر اقدامی که به هر شکل ممکن باشد، انجام دهیم تا جلوی این رژیم را بگیریم و با آن مقابله کنیم.» او ابراز همبستگی با معترضان ایرانی را حداقل کار ممکن دانسته و تأکید کرد از نظر سیاسی، باید اقدامات بیشتری صورت گیرد. واده‌فول با اشاره به اعمال مجدد تحریم‌های فلج‌کننده علیه ایران گفت، همچنین باید روند قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست سازمان‌های تروریستی اتحادیه اروپا با جدیت پیش برده شود و او در این‌باره با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و دیگر همتایان اروپایی خود صحبت کرده است. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان روز سه‌شنبه (۱۳ ژانویه / ۲۳ دی) با اشاره به سرکوب خشن اعتراضات گفته بود که “فکر می‌کنم ما در حال حاضر شاهد روزها و هفته‌های پایانی این رژیم هستیم”.در همین حال شاهزاده رضا پهلوی روز سه‌شنبه با انتشار پیامی از معترضان خواست به مبارزه ادامه دهند و تأکید کرد: «نگذارید که این رژیم، شرایط را عادی جلوه دهد.» او گفت: «بعد از این همه کشتار، یک دریا خون بین ما و این رژیم هست.» شاهزاده رضا پهلوی همچنین در این پیام مشخصا خطاب به پرسنل ارتش گفت: « شما ارتش ملی

نگرانی‌ها در حال افزایش است که شمار معترضان کشته‌شده به‌دست نیروهای امنیتی ایران اکنون به هزاران نفر رسیده باشد. با وجود قطع اینترنت، ویدئوهایی که با تلفن‌های همراه ضبط شده‌اند منتشر شده و صحنه‌هایی را نشان می‌دهند از شلیک مسلسل‌های نصب‌شده روی کامیون‌ها به خیابان‌های مسکونی، بیمارستان‌هایی که مملو از مجروحان تیرخورده‌اند، و سردخانه‌ای که تنها پس از نخستین شب یورش‌ها با صدها جسد از کار افتاده است.

بررسی‌های رادیو فردا نشان می‌دهد که نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران در جریان سرکوب‌های اخیر در تهران به‌سوی شهروندان غیرنظامی با سلاح گرم تیراندازی کرده‌اند و شواهد موجود از وقوع قتل‌های فراقضایی حکایت دارد.