افزایش تورم و کاهش قدرت خرید خانوارها در ایران ارتباط مستقیمی با افزایش جرم و جنایت و خشونت خانگی دارد بطوریکه به گفته کارشناسان در ماههای اخیر به علت افزایش مشکلات معیشتی آمار جرائم و خشونت خانگی در ایران روندی افزایشی داشته است و پدیدههایی مانند کودکفروشی افزایش یافته است.
قاسم قاسمی، جرمشناس، در گفتوگو با روزنامه «اعتماد» گفته جرائم در ماههای اخیر یا شاید سالهای اخیر به ویژه جرائم علیه اموال و جرائم خشن رو به افزایش بوده است. او تأکید کرده روند فزاینده جرم و بزهکاری در جامعه با روند صعودی تورم در جامعه چند همسویی دارد و نرخ بزهکاری با نرخ تورم رابطه مستقیم دارد.
قاسم قاسمی توضیح داده «جامعه ایران در سالهای اخیر دچار شرایطی شده که به خاطر نوسانات اقتصادی رخ داده است. ظرف همین چند ماه اخیر نرخ کالاهای اساسی مردم دچار تورم چند صد درصدی شده و این موضوع بر هیچ کس پوشیده نیست. اولین اثر این تلاطم اقتصادی احساس ناامنی در افراد است. احساس ناامنی افراد را به وضعیت بقا سوق میدهد و حس ناامنی مطمئنا در رفتار انسانها تأثیر میگذارد. اولین تأثیری که حس ناامنی دارد، این است که افراد رفتارشان از کنترل خارج میشود و آن خویشتنداری که در شرایط نرمال دارند را از دست میدهند و بیمقدمه و بیمحابا رفتار میکنند؛ افراد در واکنش به موقعیتها مکث نمیکنند و سریع خشم خود را بروز میدهند. این واکنش سریع و پر از خشم در بسیاری مواقع منجر به ارتکاب جرم و بزه میشود.»
این جرمشناس اجبار خانوارها به زندگی مشترک در یک واحد آپارتمانی به دلیل افزایش اجارهبهای مسکن و یا بازگشت فرزندان به خانه والدین را یکی از دلائل افزایش جرائم و خشونتهای خانگی ارزیابی کرده است:«همزیستی از روی اجبار باعث انباشت خشم، از دست دادن کنترل و خویشتنداری میشود و یک جایی منجر به وقوع جرم میشود. در زمان شیوع کرونا اعلام شده بود که آمار خشونت خانگی، اختلافات خانوادگی و طلاق افزایش پیدا کرده، چون افراد مجبور بودند در خانه بمانند. امروزه نیز در ایران شرایط مشابه آن زمان در حال تکرار است. منتها نه به خاطر مریضی، به خاطر بیکاری و از دست رفتن استقلال مالی و اقتصادی.»
افزایش فقر سبب گسترش پدیدههایی همچون کودکفروشی و قاچاق کودکان نیز شده است. بهتازگی خبری در ایران منتشر شده مبنی بر بازداشت یک مادر که تا کنون ۳ نوزاد خود را در ازای مبالغی ناچیز فروخته است. زنی که در سیاهترین و نادیده گرفته شدهترین لایههای اجتماع زیسته و در گروه آسیبدیدگان اجتماعی قرار دارد، اعتراف کرده بود که اساسا برای فروختن فرزندانش اقدام به بارداریهای برنامهریزی شده کرده است.
در همین رابطه عالیه شکربیگی، جامعهشناس، در گفتوگو با خبرگزاری «ایلنا» گفته «پدیده خرید و فروش کودکان در جامعه ترکیبی از عوامل اقتصادی و غیراقتصادی است، اما دلایل اقتصادی مهمترین علت روی آوردن والدین به این تجارت ناگوار است. در سالهای اخیر گزارشهای متعددی درباره این پدیده تلخ و غیرانسانی منتشر شده که به نظرم مسئله اقتصادی محرک اصلی بروز و ظهور آن در جامعه است.»
او به وجود چرخهای از فقر شدید، بیکاری، تورم بالا، ناتوانی در تأمین هزینههای زندگی مثل غذا، مسکن، درمان، ناکافی بودن حمایتهای اجتماعی و… در جامعه ایرانی اشاره میکند: «مجموعه این عوامل باعث شدهاند که بعضا شاهد خانوادهها و بهویژه مادرانی باشیم که اقدام به فروش نوزاد یا کودک خود کنند تا جایی که بر اساس برخی گزارشهای منتشر شده گاهی این خانوادهها نوزاد خود را پیشفروش میکنند، این روش نشان میدهد که برای برخی افراد این کار تبدیل به یک حرفه درآمدزا شده است.»
این جامعهشناس وجود باندهای قاچاق سازمانیافته کودکان را عاملی بر تشدید پدیده کودکفروشی ارزیابی کرده و گفته «برخی از زنان به دلیل تقاضای بازار، به فروش نوزادانشان به عنوان یک حرفه نگاه میکنند، اگرچه در این باره هم فقر علت اصلی چنین اقدامی است و حمایت از آنها میتواند تا حدودی کمککننده باشد اما بازهم وجود تقاضا در بازار عامل اصلی است که میتواند برخی از این زنان را وسوسه و ترغیب به باروری به قصد فروش نوزاد کند و در واقع باروریهایی از این دست را برای عرضه در این بازار سیاه، تشدید کند.»
عالیه شکربیگی با بیان اینکه «خرید و فروش کودکان نه تنها نقض حقوق کودک است بلکه نشانهای از وجود بحرانهای عمیق اجتماعی و اقتصادی در جامعه است» گفته «بدون حل ریشههای اقتصادی، قوانین بهتنهایی نمیتوانند این بازار سیاه را مهار کنند. یادمان باشد که گاهی شکم گرسنه همهچیز را زیرپا میگذارد اینکه گفته شده فقر که از در وارد شود، ایمان از بین میرود شاهدی بر همین ادعا است.»
برگرفته ای از سایت کیهان لندن، 25 ژوئن 2026