بر اساس تحقیقی از شرکت تحلیل دادههای بلاکچین «تیآرام لبز» (TRM Labs)، نهادها و کیفپولهای مرتبط با حکومت ایران از سال ۲۰۱۹ تاکنون بیش از ۳.۸۴ میلیارد دلار تراکنش رمزارزی را از طریق صرافی «کوینکس» CoinEx منتقل کردهاند. این صرافی به یکی از مهمترین مسیرهای اتصال فعالیتهای رمزارزی رژیم ایران به بازار جهانی تبدیل شده و به گفته وال استریت ژورنال، نقشی کلیدی در دور زدن محدودیتهای مالی و تحریمهای آمریکا ایفا کرده است.
گزارش همچنین به ارتباط برخی تراکنشها با افراد و شبکههایی اشاره میکند که از سوی آمریکا به همکاری با جمهوری اسلامی و دور زدن تحریمها متهم شدهاند. از جمله، کیفپولهای کوینکس بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ با حسابهای مرتبط با علیرضا درخشان تراکنش داشتهاند؛ فردی که آمریکا او را به شبکه فروش نفت ایران مرتبط دانسته است. همچنین کیفپولهای کوینکس با کیفپولهای مرتبط با زدکس (Zedcex) در ارتباط بودهاند؛ شرکتی که مقامهای آمریکایی آن را به بابک زنجانی نسبت دادهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا سال گذشته شبکهای را تحریم کرد که به گفته واشینگتن بیش از ۱۰۰ میلیون دلار رمزارز حاصل از فروش نفت ایران را پردازش کرده بود. در ژانویه نیز زنجانی و زدکس هدف تحریمهای جدید آمریکا قرار گرفتند.
این روزنامه آمریکایی مینویسد، تحقیقات زمانی آغاز شد که تحلیلگران رمزارز، مجموعهای از تراکنشهای مشکوک مرتبط با دو کیفپول تحت کنترل بانک مرکزی ایران را شناسایی کردند. بررسی مسیر این داراییها نشان داد بخشی از منابع مالی به حدود ۱.۵ میلیارد دلار رمزارز سرقتشده توسط هکرهای کره شمالی از صرافی «بایبیت» Bybit مرتبط بوده است. این پولها پس از عبور از شبکهای پیچیده از تراکنشها، به کیفپولهای منتسب به ایران و سپس به کوینکس رسیدند.
طبق دادهه، در میان تراکنشهای سه میلیارد و ۸۴۰ میلیوندلاری، کیفپولهای متعلق به کوینکس رمزارزهای مرتبط با هک مورد استفاده توسط بانک مرکزی ایران را دریافت کردهاند و همچنین با حسابهایی تراکنش داشتهاند که مقامهای آمریکایی آنها را به سپاه پاسداران نسبت دادهاند.
مسیر انتقال پولها نشان میدهد داراییهای دیجیتال ابتدا از کیفپولهای منتسب به بانک مرکزی ایران روی شبکه ترون منتقل شدهاند. این داراییها عمدتا به شکل تتر (USDT) بودند. سپس از طریق خدمات انتقال میان شبکهای، قراردادهای هوشمند و پروتکلهای مالی غیرمتمرکز به ارزهای دیجیتال دیگر تبدیل شدند تا ردیابی آنها دشوارتر شود. در ادامه، این منابع مالی از کیفپولهای شخصی و ناشناس عبور کردند و در نهایت بخشی از آنها به نوبیتکس، بزرگترین صرافی رمزارزی ایران، منتقل شد. سرانجام ۶۷ میلیون دلار از این مسیر به حسابهای کوینکس وارد شد و پس از انتقال به کیفپول خزانه این صرافی با سایر داراییها مخلوط شد، بهگونهای که ردیابی مسیر بعدی آنها ناممکن شد.
این گزارش میگوید توانایی ایران برای استفاده از صرافیهایی مانند کوینکس، دشواری اجرای تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی را نشان میدهد. صنعت رمزارز در ایران طی سالهای اخیر رشد کرده و به ابزاری برای اتصال اقتصاد ایران به بازارهای مالی جهانی تبدیل شده است.
کوینکس در سال ۲۰۱۷ توسط هایپو یانگ، مهندس سابق شرکت تنسنت، در هنگکنگ راهاندازی شد و اکنون در سیشل مستقر است. یانگ پذیرفته که این صرافی در میان کاربران ایرانی محبوب بوده، اما هرگونه ارتباط با دولت ایران را رد کرده است.
یکی از مهمترین یافتههای گزارش، تغییر جایگاه کوینکسدر شبکه مالی رمزارزی ایران است. دادههای بلاکچین نشان میدهد بایننس تا چند سال پیش مهمترین شریک خارجی نوبیتکس بود، اما پس از تشدید کنترلهای تحریمی و نظارتی این صرافی، حجم ارتباط آن با ایران کاهش یافت. در نتیجه، کوینکس تا سال ۲۰۲۴ جای بایننس را بهعنوان بزرگترین طرف خارجی نوبیتکس گرفت.
حجم تراکنشهای میان نوبیتکس و کوینکس نیز رشد چشمگیری داشته است. این رقم از حدود ۲۳۳ هزار دلار در سال ۲۰۱۹ به ۱۳ میلیون دلار در سال ۲۰۲۰، ۱۵۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۱، ۱۸۴ میلیون دلار در سال ۲۰۲۲، ۳۴۳ میلیون دلار در سال ۲۰۲۳ و ۵۷۵ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴ رسید. این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۷۶۳ میلیون دلار افزایش یافت و تنها تا ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶ نیز به حدود ۷۱۴ میلیون دلار رسیده بود.
این گزارش برآورد کرده است که حدود ۱۳ درصد جمعیت ایران مالک رمزارز هستند و ارزش بازار رمزارز ایران در سال ۲۰۲۵ بین ۸ تا ۱۰ میلیارد دلار بوده است. برخی ایرانیان برای حفظ ارزش داراییهای خود در برابر سقوط ارزش ریال به بازار رمزارز روی آوردهاند.
این گزارش تاکید میکند که اگرچه تراکنشهای بلاکچین عمومی هستند، اما هویت صاحبان کیفپولها آشکار نیست و به همین دلیل شناسایی شبکههای مالی پنهان به تحلیلهای پیچیده نیاز دارد. «تیآرام لبز» اعلام کرده برای شناسایی ارتباط کیفپولها با نهادهای ایرانی، بیش از ۶۰ نهاد و سازمان ایرانی را بررسی کرده است.
در پی افزایش فشارهای تحریمی، کوینکس در هفتههای اخیر اعلام کرد دیگر کاربران جدید ایرانی را نمیپذیرد و در حال حذف کاربران ایرانی شناساییشده از پلتفرم خود است. مدیر این صرافی گفته این تصمیم پس از تحریم نوبیتکس و در شرایطی اتخاذ شد که «مخاطرات و ریسکها بهطور قابل توجهی افزایش یافته بود». همچنین حسابهای فارسیزبان کوینکس در شبکههای اجتماعی قرار است تعطیل شوند.
برگرفته ای از سایت ایندیپندنت فارسی، 25 ژوئن 2026