ترامپ پاسخ ایران به طرح پیشنهادی واشنگتن را غیرقابل خواند. او گفت: «این پاسخ نظر من را جلب نکرد و کاملاَ مردود است.» صدا و سیما گزارش داد تهران در پاسخ خود خواستار “به رسميت شناختن حاکميت ايران بر تنگه هرمز” شده است.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد که در پی آن، شماری از اصلیترین مقامات حکومت ایران از جمله علی خامنهای کشته شدند. چهل روز بعد، تهران و واشنگتن بر سر آتشبسی دوهفتهای توافق کردند.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در واپسین ساعات باقیمانده از این آتشبس اعلام کرد که به درخواست شماری از مقامهای پاکستان، از سرگیری احتمالی حملات به جمهوری اسلامی را بهطور موقت متوقف و آتشبس را تمدید کرده است.
در این بین، مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا با میانجیگری پاکستان نیز بینتیجه پایان یافت.
در هفتههای گذشته تنش میان دو کشور بر سر کنترل تنگه هرمز بالا گرفته است. تهران از زمان آغاز جنگ تا کنون این آبراه مهم بینالمللی را مسدود کرده است؛ اقدامی که بویژه بهدلیل پیامدهای آن بر اقتصاد جهانی، به تنش میان تهران و بسیاری از دیگر کشورها نیز انجامیده است.
بسیاری از ناظران و تحلیلگران مستقل، آتشبس کنونی میان تهران و واشنگتن را “شکننده” میدانند.
بنیاد نرگس محمدی روز یکشنبه، ۲۰ اردیبهشت، اعلام کرد که این فعال حقوق بشر و برنده جایزه نوبل صلح، “پس از ۱۰ روز بستری در بیمارستانی در زنجان، با تودیع وثیقه سنگین و تعویق در اجرای حکم، با آمبولانس به بیمارستان پارس تهران منتقل و جهت درمان فوری توسط تیم پزشکی خود بستری شد”.
انتقال محمدی پس از روزها درخواست و هشدار خانواده و نزدیکانش درباره وضعیت بحرانی سلامتیاش انجام شد.
بنا بر دادههای بنیاد نرگس محمدی حکم زندان او با قرار وثیقه به حالت تعلیق درآمده، اما مدت این تعلیق مشخص نیست.
محمدی که از آذرماه در زندان زنجان محبوس بود، اواسط اردیبهشت دو بار بیهوش شده و به بیمارستان محلی منتقل شده بود.
بیانیه بنیاد محمدی میگوید که تعلیق حکم کافی نیست و نرگس محمدی به “مراقبت دائمی و تخصصی” نیاز دارد.
این بیانیه تأکید میکند: ««باید اطمینان حاصل کنیم که او هرگز برای گذراندن ۱۸ سال باقیمانده محکومیتش به زندان بازگردانده نشود. اکنون زمان آن است که آزادی بیقید و شرط او و لغو تمام اتهامها مطالبه شود.»
مصطفی نیلی، وکیل نرگس محمدی، در شبکههای اجتماعی نوشت که دستور انتقال پس از نظر سازمان پزشکی قانونی صادر شده و این نهاد اعلام کرده است به دلیل بیماریهای متعدد، او باید درمان را خارج از زندان و زیر نظر تیم پزشکی خودش ادامه دهد.
حمیدرضا محمدی، برادر نرگس محمدی که در اسلو نروژ زندگی میکند، گفته بود پزشکان قانونی پیشتر نیز انتقال خواهرش به تهران را توصیه کرده بودند اما این تصمیم متوقف شده بود. او وزارت اطلاعات ایران را مسئول این موضوع دانست.
او به آسوشیتدپرس گفت: «الان احساس آرامش میکنم. میتوانم کمی راحت نفس بکشم.»
نرگس محمدی که ۵۳ سال دارد سال ۱۴۰۲، در حالی که در زندان بود، برنده جایزه نوبل صلح شد و در طول فعالیتهایش بارها زندانی شده است. بازداشت فعلی او پس از دستگیری در شهر مشهد آغاز شد.
خانواده محمدی گفتهاند وضعیت سلامتی او در زندان از جمله به دلیل ضربوشتم شدید هنگام بازداشت رو به وخامت گذاشته است. نرگس محمدی اسفندماه دچار حمله قلبی شد و از پیش از زندانی شدن نیز لخته خون در ریه داشت که نیازمند داروهای رقیقکننده خون و مراقبت مداوم است.
به گفته برادرش، از زمان انتقال به بخش مراقبتهای قلبی بیمارستان زنجان، فشار خون او بهشدت نوسان داشته، اکسیژن دریافت میکرده و قادر به صحبت کردن نبوده است.
کمیته نوبل نیز از مقامهای ایرانی خواسته بود فوراً نرگس محمدی را به تیم درمانی تخصصیاش در تهران منتقل کنند و هشدار داده بود که «بدون چنین درمانی، جان او همچنان در خطر است.»
عرفان شکورزاده، دانشجوی دانشگاه علم و صنعت که حکم اعدام او به اجرا گذاشته شدعرفان شکورزاده، دانشجوی دانشگاه علم و صنعت که حکم اعدام او به اجرا گذاشته شد
بنا بر گزارشها عرفان شکورزاده، دانشجوی نخبه دانشگاه علم و صنعت بود و تحت شکنجه و انفرادی مجبور به اعتراف شده بود
میزان، خبرگزاری قوه قضائیه جمهوری اسلامی، از اعدام عرفان شکورزاده به اتهام “همکاری اطلاعاتی با موساد و سیا” خبر داد.
طبق این گزارش، شکورزاده که در یک مجموعه علمی مرتبط با پروژههای ماهوارهای فعالیت میکرد، متهم شده بود که “بهصورت آگاهانه با سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل و آمریکا ارتباط برقرار کرده و اطلاعات طبقهبندیشده را در اختیار آنها قرار داده است”.
در گزارش میزان ادعا میشود که ارتباط شکورزاده ابتدا از طریق “ایمیل و فرم همکاری موساد” آغاز شد و بعداً از طریق “لینکدین، واتساپ و گوگلمیت” ادامه یافت. طبق ادعای این گزارش، “فردی که خود را ایرانی مقیم کانادا معرفی کرده بود، در واقع افسر موساد” معرفی شده است.
به ادعای مقامهای قضایی، شکورزاده “اطلاعاتی درباره محل کار، پروژههای ماهوارهای، کارکنان، شماره تماسها، ساختار پروژهها و جزئیات فنی را منتقل میکرده و در مقابل، ارز دیجیتال دریافت میکرده است”.
گزارش همچنین میگوید “او مدتی نیز تلاش کرده با سازمان سیا همکاری کند و در ازای ارائه اطلاعات، درخواست پول، ویزا و امکان تحصیل در آمریکا داشته است”.
در ادامه ادعا شده که موساد برای او “شماره خارجی، حساب جیمیل و ابزارهای ارتباطی امن فراهم کرده بود و از او میخواست اطلاعات بیشتری از محیط کاری و پروژهها جمعآوری کند”.
عرفان شکورزاده، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی هوافضا، در دانشگاه علم و صنعت بود و پیشتر کانال تلگرامی “خبرنامه امیرکبیر” به نقل از یک منبع مطلع گزارش داده بود، او حدود ۹ ماه در سلول انفرادی نگهداری شده و پس از آن به زندان اوین منتقل شده بود. در این گزارش کسب رتبه نخست مقطع کارشناسی ارشد، فعالیت در حوزه نرمافزارهای تست ماهواره و انتشار مقالات علمی در زمینه کنترل و موقعیتیابی ماهواره، از جمله سوابق علمی او ذکر شده بود.
فعالان حقوق بشر در روزهای گذشته با توجه به انتقال شکورزاده به زندان قزلحصار نسبت به اجرای قریبالوقوع حکم اعدام او هشدار داده بودند. او پیشتر در یادداشتی از زندان نوشته بود زیر شکنجه و زندان انفرادی مجبور به اعتراف علیه خود شده است.
کنشگران و مدافعان حقوق بشر پیوسته نحوه محاکمات در جمهوری اسلامی را فاقد حداقلهای متعارف دادرسی خواندهو اعدامها را اغلب در راستای ارعاب و ایجاد وحشت در جامعه برای سرکوب مخالفتها میدانند.
گزارشهای تازه نهادهای حقوق بشری حاکی است که به خصوص پس از شروع جنگ ۴۰ روزه، جمهوری اسلامی اعدام زندانیان را بهصورت تقریبا روزانه و در برخی موارد، پنهانی تشدید کرده است.
“سازمان حقوق بشر ایران” مستقر در نروژ میگوید که تحقیقاتش از انجام ۲۴ اعدام در ایران از اسفند ماه تا کنون حکایت دارند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز یکشنبه، ۱۰ مه (۲۰ اردیبهشت) در گفتوگو با برنامه “۶۰ دقیقه” شبکه آمریکایی سیبیاس گفت که “هنوز کارهای زیادی” در ایران باقی مانده و رئیسجمهور آمریکا، با او درباره اهمیت نابودی ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران همنظر است.
نخستوزیر اسرائیل با بیان این که جنگ اخیر با ایران “دستاوردهای بزرگی” داشته، افزود: «این جنگ اما هنوز پایان نیافته، زیرا هنوز تأسیسات غنیسازی اورانیومی هست که باید برچیده شوند. هنوز نیروهای نیابتی وجود دارند که ایران از آنها حمایت میکند و موشکهای بالستیکی که آنها میخواهند تولید کنند. ما بخش زیادی از آن را تضعیف کردیم، اما کارهایی باقی مانده است که باید انجام شود.»
نتانیاهو به عوامل درگیر در جنگ اخیر با ایران نیز اشاره کرد و چین را از جمله حامیان جمهوری اسلامی توصیف کرد. او گفت: «چین تا حدی از تهران پشتیبانی کرده و در فراهمساختن قطعات لازم برای تولید موشک همکاری داشته است. اما بیش از این نمیتوانم توضیح بدهم.»
پیشتر رسانهها به نقل از سازمانهای اطلاعاتی آمریکا گزارش داده بودند که چین در حال آمادهسازی برای ارسال سامانههای جدید پدافند هوایی به ایران است. چین این گزارشها را رد کرده و هرگونه حمایت تسلیحاتی از ایران را انکار کرده است.
نخستوزیر اسرائیل درباره آتشبس میان آمریکا و ایران نیز گفت که این موضوع باید جدا از آتشبس میان اسرائیل و حزبالله در جنوب لبنان در نظر گرفته شود، حتی اگر ایران دیدگاه دیگری داشته باشد.
نتانیاهو گفت: «آنچه ایران دوست دارد انجام دهد این است که بگوید: اگر اینجا آتشبس برقرار شود، پس آنجا هم باید آتشبس برقرار شود.»
او ضمن طرح این ادعا که مردم در ایران، خیابانهایی را به اسم او و دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، نامگذاری کردهاند، افزود: «در ایران من را به فارسی “بیبی جون” صدا میزنند.»
نتانیاهو همچنین اعلام کرد که میخواهد کمک نظامی سالانه ۳٫۸ میلیارد دلاری آمریکا به اسرائیل “به صفر” کاهش یابد.
او به مجری برنامه گفت: «ما سالانه ۳٫۸ میلیارد دلار دریافت میکنیم و فکر میکنم زمان آن رسیده که خودمان را از وابستگی به این کمک نظامی باقیمانده جدا کنیم. گفتم: بیایید همین حالا شروع کنیم و این روند را طی دهه آینده اجرا کنیم.»
نخستوزیر اسرائیل با طرح این موضوع که “کاهش حمایت از اسرائیل در آمریکا را مشاهده کرده” گفت که اعتقاد دارد این موضوع “تقریباً صددرصد با رشد انفجاری شبکههای اجتماعی مرتبط است”.
او افزود: «چندین کشور اساساً شبکههای اجتماعی را دستکاری کردهاند و این کار را بسیار ماهرانه انجام میدهند. این مسئله آسیب زیادی به ما زده است.»
دونالد ترامپ، رئیس جمهور روز یکشنبه، ۱۰ مه (۲۰ اردیبهشت) پاسخ ایران به طرح پیشنهادی واشنگتن را غیرقابل خواند. او گفت: «این پاسخ نظر من را جلب نکرد و کاملاَ غیرقابلقبول است.»
ترامپ اشارهای به جزئیات پاسخ تهران نکرد و نگفت که با کدام بخش آن مخالف است.
شبکه المیادین که نزدیک به جمهوری اسلامی است، نوشته پاسخ ایران شامل درخواست برای پایان دادن به محاصره دریایی و آزادی صادرات نفت است.
پایان فوری جنگ و تضمینهایی در باره آتشبس در لبنان به علاوه لغو تحریمهای آمریکا و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران نیز در پاسخ جمهوری اسلامی به طرح ۱۴ مادهای دولت ترامپ موضوعات محوری هستند. پذیرش “مدیریت جدیدی” بر تنگه هرمز از سوی ایران نیز از دیگر خواستههای تهران است.
صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز به نقل از یک مقام مسئول گزارش داده است که تهران در پاسخ خود “بر ضرورت پرداخت خسارتهای جنگ توسط آمریکا و پذیرش حاکمیت ایران بر تنگه هرمز تأکید داشته است”.
این در حالی است که روزنامه وال استریت ژورنال گزارش داده است که پاسخ ایران خواستهای آمریکا درباره ذخیره اورانیوم با غنای بالا را برآورده نمیکند. ایران بنا بر گزارش این روزنامه پیشنهاد داده بخشی از اورانیوم بسیار غنیشده را رقیق کند و باقیمانده ذخیره را به کشوری غیرآمریکایی منتقل نماید. پاسخ ایران همچنین خواستار تضمینهایی است که بازگشت اورانیوم منتقل شده را در صورت شکست مذاکرات تضمین کند.
وال استریت ژورنال در ادامه مینویسد که جمهوری اسلامی مجدداَ برچیدن برنامه هستهای خود را رد کرده است و با تعلیق آن تنها به شرطی که کمتر از بیست سال باشد موافقت خواهد کرد.
ساعتی پیش از اظهارنظر ترامپ در مورد پاسخ ایران، او با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل تماس تلفنی داشت. ترامپ در این باره به سایت خبری اکسیوس گفت: «تماس بسیار خوبی بود. رابطه خوبی داریم… مذاکرت ایران (البته) مسئلهای [مربوط به] من است، نه مسئله دیگران.»
پس از مردودشمرده شدن پاسخ جمهوری اسلامی ایران به پیشنهاد صلح آمریکا از سوی دونالد ترامپ، قیمت نفت روز دوشنبه ۱۱ مه (۲۱ اردیبهشت) بهطور قابلتوجهی افزایش پیدا کرد.
نفت برنت دریای شمال ۳٫۱۴ درصد رشد قیمت پیدا کرد و به ۱۰۴٫۴۷ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که نفت سبک آمریکا (WTI) نیز با افزایش ۳٫۲۴ درصدی به ۹۸٫۵۱ دلار رسید.
پس از آنکه رئیسجمهور آمریکا روز یکشنبه پاسخ ایران به پیشنهاد صلح واشنگتن را “کاملاً غیرقابل قبول” توصیف کرد، امیدها به پایان سریع درگیریهایی که ده هفته پیش شروع شد و همچنین بازگشایی تنگه هرمز، مسیر حیاتی انتقال نفت، کاهش یافت،
اکنون توجهها به سفر ترامپ به پکن در روز چهارشنبه معطوف شده است؛ جایی که طبق گفته منابع دولتی آمریکا، او قرار است با شی جینپینگ، رهبر چین، درباره ایران نیز گفتوگو کند.
ادامه انسداد مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز باعث کاهش شدید عرضه جهانی نفت شده است. به گفته امین ناصر، مدیرعامل شرکت سعودی آرامکو، طی دو ماه گذشته حدود یک میلیارد بشکه نفت از بازار حذف شده است.
برگرفته ای از سایت دویچه وله فارسی،11 می 2026