حمیدرضا آصفی
گاهی یک اختلاف، نه بر سر «چه گفته شد»، بلکه بر سر «چه کسی حق گفتن داشت» است. آنچه این روزها در مجلس خبرگان رخ داد، بیش از آنکه نزاعی بر سر یک بیانیه باشد، پردهبرداری از ترکهایی است که سالها زیر لایههای سکوت پنهان مانده بودند. این نخستین بار نیست که در ساختار قدرت اختلاف وجود دارد، اما کمتر پیش آمده است که خودِ سازوکار رسمی، از شیوه سخن گفتن بخشی از اعضای خویش اعلام برائت کند، بیآنکه از محتوای سخنانشان فاصله بگیرد. این همان «پارادوکسِ اقتدار» است؛ جایی که قدرت، مضمون را میپذیرد اما از امضای آن هراس دارد.
مجلس خبرگان همواره کوشیده است تصویری از انسجام، هماهنگی و یکصدایی ارائه دهد؛ نهادی که قرار بود نماد ثبات باشد، اکنون ناخواسته به صحنه نمایان شدن «ترکآوای وحدت» تبدیل شده است. گویی سکوتهای طولانی، ناگهان به زبان آمدهاند و زبانها نیز دیگر حاضر نیستند تنها از یک گلو سخن بگویند. این وضعیت را میتوان «چندآواییِ پنهانِ قدرت» نامید؛ وضعیتی که در آن، اختلاف نه در خیابان بلکه در درون بلندترین اتاقهای تصمیمسازی شنیده میشود.
در سیاست، گاهی آنچه نوشته نمیشود، بلندتر از متنِ نوشتهشده سخن میگوید. اطلاعیه دبیرخانه خبرگان، بیش از آنکه پاسخ به یک بیانیه باشد، تلاشی برای مرزبندی میان «نهاد» و «افراد» بود؛ تلاشی برای حفظ اعتبار حقوقی نهادی که بیم آن دارد هزینه سیاسی یک موضع، به نام همه آن ثبت شود. این همان «سیاستِ فاصلهگذاری» است؛ هنری که در روزگار بحران، از خودِ بحران نیز پیچیدهتر میشود.
شاید مهمترین پیام این رخداد آن باشد که حتی در ساختارهایی که سالها با تصویر یکپارچگی شناخته شدهاند، اکنون نشانههایی از «چندلایگی اقتدار» آشکار شده است. این شکاف الزاماً به معنای فروپاشی نیست، اما بیتردید نشانه آن است که دوران تصمیمهای بیچالش، جای خود را به عصر رقابت روایتها داده است؛ دورانی که هر بیانیه، پیش از آنکه پیامش شنیده شود، درباره مشروعیت گویندهاش داوری میشود.
خبرگان امروز، بیش از آنکه با جهان بیرون سخن بگوید، ناخواسته با درون خویش وارد گفتوگو شده است؛ گفتوگویی که شاید آرام آغاز شده باشد، اما پژواک آن میتواند تا لایههای عمیقتر ساختار قدرت امتداد یابد. در چنین بزنگاههایی، تاریخ کمتر به متن بیانیهها توجه میکند و بیشتر به لحظهای میاندیشد که اقتدار، برای نخستین بار، ناچار شد در برابر تصویر خود بایستد و از شیوه بازتابش دفاع کند. اینجاست که خبرگان، نه صرفاً یک نهاد، بلکه به آینهای از توازنهای متغیر قدرت بدل میشود؛ آینهای که هر ترک آن، روایتی تازه از آینده سیاست ایران را بازتاب میدهد.
برگرفته ای از سایت جنبش سکولار دموکراسی ایران، 2 جولای 2026