یک منبع آگاه که رویترز میگوید مستقیما در جریان جزئیات یادداشت تفاهم قرار دارد به این خبرگزاری بریتانیایی گفته است، در چارچوب توافق میان ایالات متحده و ایران، ایجاد یک صندوق خصوصی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای تحریک سرمایهگذاری در ایران پیشبینی شده و بیش از نیمی از این مبلغ از پیش تعهد شده است. رویترز در این گزارش توضیح نداده است که این مبلغ چگونه در بازه زمانی کوتاه از سوی شرکتهایی که گفته میشود خصوصیاند، تعهد شده است. براساس این گزارش، تعهدهای مالی از سوی شرکتهایی در پنج منطقه جهان انجام شده، این صندوق سرمایهگذاری هیچ پول یا کمک مالی دولتی در بر نخواهد داشت؛ صندوق جدید از مذاکرات مربوط به داراییهای مسدودشده ایران کاملا جدا است و این صندوق تنها پس از امضای توافق نهایی میان آمریکا و ایران عملیاتی خواهد شد. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، موضوع دسترسی تهران به صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری را «اخبار جعلی دمکراتها» توصیف کرده است.
به گفته این منبع، هدف از ایجاد این صندوق آن است که برای هر دو طرف انگیزه اقتصادی فراهم شود تا مذاکرات را به یک توافق نهایی برسانند. رویترز مینویسد، این منبع به دلیل آنکه این طرح هنوز به طور رسمی اعلام نشده و واشینگتن و تهران خود را برای امضای توافق در روز جمعه آماده میکنند، نخواست نامش فاش شود.
این منبع گفت صندوق جدید یک سازوکار سرمایهگذاری خصوصی است و نه برنامه بازسازی یا پرداخت غرامت. به گفته او، شرکتهایی از آمریکا، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، آسیا، آمریکای جنوبی و آفریقا برای تامین مالی این صندوق اعلام آمادگی کردهاند.
این منبع افزود سرمایهگذاریهای تعهدشده حوزههایی مانند انرژی، لجستیک، تولید صنعتی و حملونقل را در بر میگیرد.
یک منبع ارشد در تهران نیز به رویترز گفت تهران در ابتدا خواهان دریافت ۴۰۰ میلیارد دلار غرامت جنگی از آمریکا بوده است، اما واشینگتن این درخواست را نپذیرفت.
به گفته این منبع، پس از آن ایده ایجاد صندوقی با نام «صندوق بازسازی و توسعه» مطرح شد.
این منبع توضیح داد که در این سازوکار، کشورهای منطقه میتوانند به روشهای مختلف مشارکت کنند؛ از جمله تضمین وامها، ایجاد خطوط اعتباری یا تامین مستقیم مالی برای بازسازی مراکزی که در جریان جنگ آسیب دیدهاند. از جمله این مراکز میتوان به مجتمع فولاد مبارکه، پالایشگاهها، فرودگاهها و به طور کلی زیرساختهای آسیبدیده در جریان درگیری اشاره کرد.
این منبع به رویترز گفت صندوق سرمایهگذاری پیشنهادی کاملا جدا از مسیر موازی مذاکرات درباره رفع تحریمهای آمریکا و آزادسازی داراییهای حاکمیتی مسدودشده ایران در خارج از کشور است و این دو، سازوکارهای مالی مستقلی با اهداف و جدول زمانی متفاوت هستند.
به گفته او، این صندوق تا زمانی که یک توافق نهایی و رضایتبخش حاصل نشود، نه ایجاد خواهد شد و نه فعالیت خود را آغاز خواهد کرد. همچنین یادداشت تفاهمی که قرار است امضا شود، چارچوبی برای هدایت این روند طی ۶۰ روز آینده خواهد بود.
این منبع گفت: «این صندوق فقط زمانی ایجاد میشود که توافق نهایی امضا شده باشد. در طول این ۶۰ روز، مدیران صندوق با طرفهای ایرانی و سرمایهگذاران همکاری خواهند کرد تا پروژهها را طراحی و ارزیابی کنند.»
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و وزارت امور خارجه پاکستان که در تسهیل توافق مربوط به این صندوق سرمایهگذاری نقش داشتهاند، بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
سخنگوی کاخ سفید در پاسخ به پرسش رویترز به مصاحبه جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، با شبکه سیبیاس در روز دوشنبه اشاره کرد. ونس در این مصاحبه گفته بود اگر ایران به توافق با واشینگتن پایبند بماند، میتواند به یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری با پشتوانه کشورهای حاشیه خلیج فارس دسترسی پیدا کند.
به گفته ونس، شروط این توافق شامل برچیدن برنامه هستهای ایران، از میان بردن ذخایر مواد غنیشده و پذیرش یک نظام سختگیرانه بازرسی و نظارت خواهد بود.
این منبع از ارائه جزئیات درباره نحوه اداره صندوق یا نهاد مسئول مدیریت آن خودداری کرد و گفت بسیاری از مسائل کلیدی هنوز نهایی نشدهاند.
او در عین حال نام شرکتهایی از کره جنوبی، ژاپن، سنگاپور، مالزی و ایالات متحده را در میان شرکتهای متعهد به مشارکت مطرح کرد، اما از ارائه فهرست کامل آنها خودداری کرد.
به گزارش رویترز، این یادداشت تفاهم ۶۰ روزه یک چارچوب اولیه است و نه توافق نهایی. انتظار میرود مذاکرهکنندگان آمریکایی و حکومت ایران در این دوره روی چندین محور مختلف از جمله مسائل هستهای، تحریمها و موضوعات امنیت منطقهای به گفتوگو ادامه دهند.
برگرفته ای از سایت ایندیپندنت فارسی، 17 ژوئن 2026