روز سهشنبه سوم شهریورماه، تنها چند ساعت پس از آنکه ایالات متحده عملیات انزوای اقتصادی جمهوری اسلامی ایران را آغاز کرد، قیمت دلار در بازار آزاد تهران با بیش از دو هزار تومان افزایش، به ۲۰۵ هزار و ۳۰۰ تومان رسید. همزمان بهای پوند انگلستان از ۲۷۹ هزار تومان عبور کرد و یورو نیز به مرز ۲۳۸ هزار تومان رسید. قیمت هر سکه طلای طرح جدید، موسوم به «امامی» نیز از ۲۲۳ میلیون تومان فراتر رفت.
افزایش نرخ ارز و سقوط ارزش پول ملی ایران در حالی ادامه دارد که برخی مقامهای جمهوری اسلامی ایران پیش از اعلام تحریمهای جدید، گفته بودند این مجازاتها تاثیری نخواهند داشت و قیمت دلار در روزهای آینده کاهش مییابد؛ اتفاقی که رخ نداد و بازار ایران از قبل هم ملتهبتر شد.
بهرغم تلاطم ارزی اخیر، روز دوشنبه علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی جمهوری اسلامی ایران، در گفتگو با صداوسیما، در واکنش به تشدید فشارهای مالی و تحریمهای تازه واشنگتن، ادعا کرد: «این بار دیگر فکر نکنند که رویکرد ما فقط پدافندی است و تنها دفاع خواهیم کرد، بلکه باید منتظر حمله اقتصادی از طرف ما نیز باشند.»
مدنیزاده گفت: «اطمینان داریم بسیاری دیگر از کشورها بهصورت رسمی یا غیررسمی با این تحریمها همراهی نخواهند کرد و این فشارها به شکست خواهد انجامید.»
در عین حال محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد تهران، در واکنش به تهدیدهای جدید وزارت خزانهداری آمریکا برای اعمال تحریمهای ثانویه علیه شرکای تجاری تهران، تاکید کرد که ایالات متحده برای محدودسازی روابط تجاری دیگر کشورها، در جایگاه اقتصادی مناسبی قرار ندارد.
قالیباف در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «آمریکاییها میدانند که کسی گُندهلافیهای آنها را باور نمیکند. آمریکا از لحاظ اقتصادی در شرایطی نیست که بخواهد روابطش با دیگر کشورها را محدودتر از این کند.»
با وجود ادعاهای این مقامها درباره بیتاثیر بودن فشار اقتصادی جدید آمریکا، بعضی دیگر به آثار منفی بحران پیشرو در ایران اذعان کردهاند. از جمله فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، که روز سهشنبه گفت: «آثار جنگ اقتصادی برخلاف جنگهای نظامی که ممکن است در آینده کمرنگ شوند، طولانیتری خواهد بود.»
عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی و مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، هم در روزهای گذشته گفته بودند که صادرات نفت ایران به صفر رسیده است.
با این حال روزنامه کیهان تهران، تحت مدیریت حسین شریعتمداری، روز سهشنبه با انتشار یادداشتی در انتقاد از دولت مسعود پزشکیان، نوشت که جهش دلار به بالای ۲۰۰ هزار تومان و تورم سه رقمی «به جنگ و بسته بودن تنگه هرمز ربطی ندارد». در یادداشت کیهان آمده است: «جریان تسلیمطلب خط عملیات روانی جدیدی را کلید زده است؛ پروپاگاندایی ناشیانه برای گره زدن دلار ۲۰۰ هزار تومانی به پیامدهای جنگ و بستن تنگه هرمز.»
این واکنشها پس از آن است که ایالات متحده روز دوشنبه تحریمهای جدیدی را علیه ۶۰ فرد، نهاد و کشتی اعلام کرد. این تحریمها به دلیل نقش آنها در برنامه هستهای و موشکی، حملات سایبری و صادرات نفت جمهوری اسلامی ایران وضع شدند.
این اقدام در چارچوب کارزار فشار اقتصادی آمریکا علیه تهران صورت میگیرد و به سایر کشورها برای قطع روابط تجاری با جمهوری اسلامی ایران در حوزههایی مانند دریانوردی، فناوری و هوانوردی هم هشدار داده شده است.
در همین راستا، شرکت «سوییت اوشن» (Sweet Ocean) مستقر در هنگکنگ و افراد و شرکتهای وابسته به آن، به اتهام کمک به جمهوری اسلامی ایران در تامین تجهیزات حساس از جمله تجهیزات اپتیک لیزری تحریم شدند. چند نهاد دیگر در هنگکنگ هم به دلیل تامین مالی این شرکت هدف تحریم قرار گرفتند.
در اقدامی جداگانه، شرکت چینی «شنژن هوامی» (Shenzhen Huamei)، شعبه شرکت لجستیک ایرانی «بیآرئی لاین» (BRE Line) در هنگکنگ و مدیر آن به دلیل ارتباط با برنامههای موشکی و هستهای جمهوری اسلامی ایران در لیست تحریمهای آمریکا قرار گرفتند.
در واکنش به این اقدامها، لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین روز سهشنبه گفت که همکاری چین با ایران در چارچوب قوانین بینالمللی انجام میشود و نباید در آن مداخله یا اختلال ایجاد شود.
اظهارات او پس از آن است که روز دوشنبه اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، در جریان رونمایی از طرح تحریمی گسترده واشنگتن موسوم به «عملیات طرد اقتصادی»، گفت هدف این کارزار «از میان برداشتن تکتک گزینههای باقیمانده برای ایران» است و تاکید کرد: «هرگونه تعامل اقتصادی با این رژیم جنایتکار، عاملان آن را در معرض تمامی ابزارهای قدرت آمریکا قرار خواهد داد.»
او همچنین به کشورهایی که با تهران همکاری میکنند، هشدار داد «هزینه به چالش کشیدن عزم واشنگتن را دستکم نگیرند» و گفت هیچ کشوری نباید انتظار داشته باشد در حالی که به کسانی که به دنبال نابودی نظام [اقتصادی و مالی] آمریکا هستند، کمک میکند، از مزایای آن نیز بهرهمند شود.
بسنت افزود کارزاری که واشنگتن آغاز کرد، هر روز قدرت بیشتری خواهد گرفت و «تا زمانی که این رژیم کاملا تنها نماند، پایان نخواهد یافت».
پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، هم روز دوشنبه، در جمع خبرنگاران اعلام کرد: «آنها میدانند که ما تنگه هرمز را کنترل میکنیم و محاصره دریایی ما آهنین و کاملا نفوذناپذیر است. ایران توانایی عبور دادن چیزی از تنگه هرمز را ندارد، اما ما میتوانیم این کار را بکنیم و جریان عبور نفت و تردد تجاری را تضمین کنیم.»
وزیر جنگ ایالات متحده با اشاره به اینکه ضربات گذشته ارتش آمریکا توان نظامی، دریایی و راداری جمهوری اسلامی ایران را به شدت تضعیف کرد، افزود: «ما میدانیم که اقتصاد تهران در حال فروپاشی است و تحمل این فشارها را ندارد. البته به هیچوجه گزینه حملات نظامی سخت در تنگه هرمز یا اطراف ایران را منتفی نمیدانیم.»
در سوی دیگر، همزمان با بنبست مذاکرات تهران و واشنگتن، رسانههای العربیه و الحدث روز سهشنبه به نقل از یک مقام آگاه گزارش کردند که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در جریان سفر به تهران، پیشنهاد آمریکا مبنی بر پایان محاصره و رفع تحریمها را در قبال بازگشایی تنگه هرمز و پایان حملات نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی ایران، ارائه کرده است.
بر اساس این گزارش، همین مقام آگاه به این دو رسانه سعودی گفت که محسن رضایی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی ایران و دبیر شورای عالی امنیت ملی، در دیدار با عاصم منیر گفت که مقامهای عالیرتبه جمهوری اسلامی ایران به مشورت در داخل درباره این پیشنهاد ادامه میدهند و در اسرع وقت به آن پاسخ خواهند داد.
سیدمهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر مسعود پزشکیان، نیز بدون اشاره به جزئيات آن دیدار، با انتشار پیامی در ایکس نوشت که سفر عاصم منیر به تهران «دستاوردهای دیپلماتیک بسیار ارزشمندی» داشت که «نتایج آن بهزودی آشکار خواهد شد».
ارتش پاکستان و محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، هم پیش از این اعلام کرده بودند که در جریان مذاکرات با مسعود پزشکیان برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان درگیری، «پیشرفتهای بزرگی» حاصل شده است.
برگرفته ای از سایت ایندیپندنت فارسی، 26 اگوست 2026