یادداشت روز

لاله مرزبان، بازیگر سینمای ایران، پس از دریافت جایزه بهترین بازیگر زن بخش «افق‌ها» در هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز، با موجی از حملات در رسانه‌ها و از سوی چهره‌های نزدیک به حکومت روبه‌رو شده است.

در چهارمین سالگرد جنبش انقلابی «زن، زندگی، آزادی»، بار دیگر به جنبشی می‌اندیشیم که نام ژینا ـ مهسا امینی را برای همیشه در تاریخ مبارزات آزادی‌خواهانه مردم ایران ثبت کرد.

تاریخ، گاه نه با سال‌شمار تقویم‌ها، که با گسست‌های بنیادین در ذهنیت جمعی تغییر می‌کند. ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ یکی از همین نقاط گسست در تاریخ معاصر ایران است؛ روزی که مرگ ژینا مهسا امینی در بازداشت، جامعه‌ای را وارد مرحله‌ای تازه کرد

دموکراسی‌های معاصر، دموکراسی‌های غیرمستقیم‌اند که بر اصل نمایندگی و پارلمانتاریسم متکی‌اند. مهم‌ترین مباحث کلی حکومت دموکراتیک مانند آزادی‌های مدنی و سیاسی، جمهوریت، اصل تفکیک قوا بمنظور پیشگیری از استبداد و تمرکز قدرت، پارلمانتاریسم، فرایند تشکیل حکومت در دموکراسی‌ها، فرایند تصمیم‌گیری سیاسی و مسئولیت مقامات حکومتی در برابر مردم، ذیل مفهوم مبانی حکومت دموکراتیک مورد بحث قرار می‌گیرند.

درآمد ایران از صادرات نفت رو به پایان است؛ زیرا محاصره دریایی آمریکا، ارسال محموله ها از خلیج فارس را خفه کرده و ذخایر نفتی شناور در دریا که خوراک چین را تامین می کردند نیز رو به کاهش گذاشته اند. این وضعیت فشار بیشتری بر اقتصاد آسیب دیده تهران وارد می کند.

در چند روز گذشته، حوادث چنان با شتاب از پی یکدیگر گذشته‌اند که شاید در نگاه نخست ارتباط میان آنها دیده نشود: پیشروی اسرائیل در جنوب لبنان و تصرف بخش‌هایی از ارتفاعات راهبردی علی‌طاهر، انهدام شبکه‌هایی از تونل‌های حزب‌الله، تصرف بندر مخا و جزیرهٔ میون یا پِریم در باب‌المندب به‌دست حوثی‌ها، حمله به خط لولهٔ شرقی–غربی عربستان و توقف موقت کار آن، افزایش بهای نفت و حضور تدریجی نیروهای خارجی در منطقه.

حکومت اسلامی ایران دهه ها کوشید امنیت خود را با کشاندن درگیری ها به آن سوی مرزهایش تامین کند؛ یعنی با استفاده از موشک ها، شبه نظامیان و نیروهای نیابتی هزینه هایی را بر دشمنان خود تحمیل کند و در همان حال، رژیم خود را از فشار مستقیم مصون نگه دارد.

اصولا همان‌قدر که نقد، اعم از «نقد چپ»، «نقد اسلام‌گرایی»، «نقد لیبرالیسم»، «نقد محافظه‌کاری»، «نقد محیط‌زیست‌گرایی» و غیره می‌تواند سودمند، آموزنده و راهگشا باشد، ستیز با این مکاتب و پیروان‌شان، مخرب و زیان‌بخش خواهد بود.

گاهی یک خبر، فقط یک خبر نیست، پشت چند خط کوتاه، زندگی انسانی قرار دارد که شاید مدت‌ها ترسیده، سکوت کرده و کمک خواسته، اما صدایش به جایی نرسیده است. خبرهای تلخ مربوط به آزار و خشونت علیه زنان، هر بار با نامی تازه منتشر می‌شوند و هر بار جامعه برای مدتی کوتاه شوکه می‌شود، اما بعد، همه‌چیز به فراموشی سپرده می‌شود.