در شب اعلام توافق آتشبس جنگ با ایران چه گذشت؟
ایران و آمریکا در نخستین ساعات بامداد چهارشنبه ۱۹ فروردین با آتشبس برای توقف جنگی که از نهم اسفند پارسال آغاز شده بود، موافقت کردند.
ایران و آمریکا در نخستین ساعات بامداد چهارشنبه ۱۹ فروردین با آتشبس برای توقف جنگی که از نهم اسفند پارسال آغاز شده بود، موافقت کردند.
در فاصله زمانی حدود ساعت ۲۳:۱۵ تا بامداد، موجی کمسابقه از حملات هوایی، انفجارهای پیاپی و عملیاتهای هدفمند در تهران و برخی شهرهای دیگر رخ داد که بخشهای وسیعی از پایتخت را درگیر کرد.
روز سهشنبه، ۱۹ اسفند (۱۰ مارس) پس از آنکه وزیر دفاع آمریکا هشدار داد حملات آمریکا علیه ایران به شدیدترین سطح خود از آغاز جنگ در خاورمیانه خواهد رسید انفجارهای شدیدی در تهران رخ داد.جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد. بر اساس اعلام دفتر نخستوزیری اسرائیل، عملیات نظامی جدید این کشور، “غرش شیران” نامگذاری شده است. آمریکا نیز عملیات نظامی خود علیه جمهوری اسلامی را “خشم حماسی” نامگذاری کرده است. علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در جریان این حملات کشته شد. بنا به اعلام ترامپ و ارتش اسرائیل تا كنون دهها تن از مقامهای عالیرتبه حکومت ایران نیز کشته شدهاند. جمهوری اسلامی در واکنش به حملات مشترک اسرائیل و آمریکا، تا کنون خاک اسرائیل و نیز چند کشور منطقه خلیج فارس از جمله قطر، کویت، عربستان سعودی، بحرین و امارات متحده عربی و حتی آذربایجان را نیز هدف قرار داده است. یک هفته پس از اعلام رسمی مرگ خامنهای، مجلس خبرگان رهبری، مجتبی فرزند او را به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی انتخاب کرد. آخرین خبرها از تحولات جنگ را از اینجا دنبال کنید: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایرانپرش از قسمت شدیدترین حملات در تهران و شهرهای مختلف ایران در روز یازدهم جنگ10 ساعت پیش10 ساعت پیشروز سهشنبه، ۱۹ اسفند (۱۰ مارس) پس از آنکه وزیر دفاع آمریکا هشدار داد حملات آمریکا علیه ایران به شدیدترین سطح خود از آغاز جنگ در خاورمیانه خواهد رسید انفجارهای شدیدی در تهران رخ داد. خبرنگاران خبرگزاری فرانسه روز سهشنبه از سه انفجار بزرگ در تهران خبر دادند، بدون آنکه جزئیاتی از این انفجارها منتشر شده باشد. پیشتر، وزیر دفاع آمریکا، پیت هگست در یک کنفرانس خبری در پنتاگون گفته بود: «سهشنبه دوباره شدیدترین روز حملات ما در داخل ایران خواهد بود، بیشترین جنگندهها، بیشترین بمبافکنها.» در شبکههای اجتماعی تصاویری از حملاتی درغرب تهران منتشر شدند. این حملات ظاهرا متوجه ساختمان انفورماتیک شهرداری (مرکز فناوریهای هوشمند شهری)، تقاطع خیابان دستغیب و بزرگراه سعیدی در جنوب میدان آزادی بودهاند. بنا بر برخی گزارشها حملاتی هم به کرج، اصفهان و کیش صورت گرفته است. ارتش اسرائیل نیز در پیامی در شبکه ایکس از حمله به مقرهای مرکزی نیروهای انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی در تبریز و تهران خبر داد. بنا بر این پیام “مقر یگانهای ویژه در تبریز، مجتمع نظامی سپاه پاسداران در تهران، مقر یگان امنیتی مسئول شلیک موشکهای بالستیک و آتش توپخانه، مقر پلیس اطلاعات و امنیت عمومی در مراغه و مجتمع گسترده نیروهای یگان بسیج در تبریز” آماج حملات روز سهشنبه ارتش اسرائیل بودهاند. در همین حال، سپاه پاسداران ایران اعلام کرد که دور تازهای از پرتاب موشکها علیه شهرهای اسرائیل و اهداف آمریکایی در منطقه انجام داده است.دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه ۱۰ مارس (۱۹ اسفند) به ایران هشدار داد که از مینگذاری در تنگه هرمز خودداری کند. این هشدار پس از آن صورت گرفت که تهران اعلام کرد هیچ نفتی از خلیج فارس در طول ادامه جنگ در خاورمیانه عبور نخواهد کرد. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی روز یکشنبه دراظهاراتی گفته بود که ما تنگه هرمز را نبستیم، کسی جرأت نمیکند از اين منطقه عبور کند و طبيعتا آثار اقتصادی برای جهان خواهد داشت. او امروز نیز در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «عبور نفتکش از تنگه هرمز با اسکورت کشتی های نیروی دریایی آمریکا؟ شاید در پلیاستیشن!» ترامپ درادامه پیام خود در شبکه Truth Social نوشت: «اگر به هر دلیلی مینگذاری صورت گیرد و فوراً برطرف نشود، پیامدهای نظامی برای ایران در سطحی خواهد بود که تاکنون دیده نشده است.» با آغاز جنگ در ۲۸ فوریه (۱۰ اسفند) نگرانیهای جهانی درباره بسته شدن تنگه هرمز و تحتتأثیر قرار گرفتن بازار انرژی افزایش یافته است. کارشناسان هشدار دادهاند که اگر این مسیر مسدود شود، حتی ظرف یک ماه ممکن است جریان نفت جهانی مختل شود و قیمتها به شدت افزایش یابند. در عمل، ترافیک کشتیها در تنگه هرمز به شکل قابلتوجهی کاهش یافته و عبور کشتیهای تجاری به طور گسترده متوقف شده است، چون ریسک مینگذاری و حملات نظامی باعث شده که بسیاری از شرکتهای کشتیرانی از عبور از این آبراهه خودداری کنند. ژنرال دن کِین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، روز سهشنبه اعلام کرد که ایالات متحده حملاتی علیه کشتیها و تأسیسات مینگذاری ایران انجام میدهد. او به خبرنگاران گفت: «فرماندهی مرکزی آمریکا امروز نیز به شکار و هدف قرار دادن کشتیهای مینگذار و تأسیسات ذخیرهسازی مین ادامه میدهد.» وی افزود در ۱۰ روز اول عملیات علیه ایران، آمریکا بیش از ۵۰ کشتی را غرق یا نابود کرده است.سایت خبری آکسیوس در گزارشی از تقاضای آمریکا از اسرائیل مبنی بر اجتناب از حملات به زیرساختهای انرژی ایران، به ویژه تأسیسات نفتی این کشور خبر داده است. این درخواست دولت دونالد ترامپ روز دوشنبه ۹ مارس (۱۸ اسفند) با سطوح بالای سیاسی وهمچنین با ایال زمیر، رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل مطرح شده است. آکسیوس در ادامه به دلایل آمریکا در طرح چنین تقاضایی اشاره کرده و نوشته است: «چنین حملاتی میتواند به مردم ایران که بخش قابلتوجهی از آن با رژیم مخالف هستند ضربه بزند.» علاوه بر این ترامپ قصد دارد در رویکردی مشابه ونزوئلا، پس از جنگ با بخش نفتی ایران همکاری کند. نگرانی بعدی دولت آمریکا به نوشته آکسیوس این است که در صورت حمله به تاسیسات انرژی ایران، جمهوری اسلامی حملات تلافیجویانهای متوجه تأسیسات انرژی در کشورهای خلیج فارس بکند. این ظاهراَ اولین بار است که دولت آمریکا در ۱۱ روزی که از شروع جنگ میگذرد خواهان محدودیت در عملیات نظامی اسرائیل شده است. تقاضای آمریکا از اسرائیل پس از آن طرح شد که اسرائیل روز شنبه ۷ مارس (۱۶ اسفند) در رشته حملاتی انبارهای سوخت در تهران و اطراف آن را مورد هدف قرار داد که به ایجاد دود سیاه سمی و باران اسیدی و نگرانیهایی درباره سلامت عمومی و همچنین تلاطم بازار جهانی انرژی انجامید.کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، روز سهشنبه، ۱۰ مارس (۱۹ اسفند) در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره اینکه جنگ با ایران چه مدت ادامه خواهد داشت، گفت برنامه اولیه این بود که عملیات بین چهار تا شش هفته طول بکشد. به گفته او، هدف از این عملیات عبارت است از نابودی توان موشکی ایران، از بین
ماموران گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده (CBP) در بندر فیلادلفیا محمولهای از آثار باستانی را توقیف کردهاند که پیشینه آنها به حدود چهار هزار سال پیش و عصر برنز بازمیگردد. این محموله حاوی دهها شمشیر کوتاه و سرپیکان است که به گفته کارشناسان، منشا آنها منطقه کوههای تالش در شمال ایران و در امتداد دریای خزر است.
در هفتمین روز حمله آمریکا و اسرائیل برای سرنگونی جمهوری اسلامی، حملههای گسترده در ایران و به ویژه تهران ادامه دارد.همزمان سنتکام میگوید حملههای موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه و مواضع آمریکا و اسرائیل نسبت به آغاز جنگ ۹۰ درصد کمتر شده است
دکتر اسماعیل نوری علایکی از «مفاهیم پایه» که در قرن نوزدهم در ادبیات سیاسی جهان شکل گرفت و تا اواسط قرن بیستم هم بر اندیشه ها حاکم بود «استعمار» نام داشت. این مفهوم جهان را به دو دستهٔ عمده تقسیم میکرد: کشورهای استعمارگر و کشورهای استعمارشده. و بر اساس همین تقسیمبندی، مجموعهای از مفاهیم سیاسی، مبارزات ایدئولوژیک و مواضع نظری پدید آمد که برای دههها بر فضای سیاسی جهان سایه انداخت. اما در شصت سال اخیر، بهخصوص پس از جنگ جهانی دوم، شاهد تحول تدریجی این مفهوم بودهایم. کشورهای استعمارزده در آسیا و آفریقا یکی پس از دیگری استقلال یافته و به عضویت سازمان ملل متحد درآمده اند. در نتیجه رابطهٔ میان کشورها نیز دگرگون شده. بطوری که اکنون، بیش از هفتاد سال گذشته از پایان جنگ جهانی دوم و نزدیک به یک ربع قرن از آغاز قرن بیست و یکم، میتوان با اطمینان گفت که در زمانه ای بسر می بریم که لازم است در راستای درک تعریف برخی مفاهیم نوین در تحلیلهای سیاسی بکوشیم. 2 در گذشته شاید مهمترین مفهومی که از دل مبارزات ضد استعماری زاده شده و همچون شاهکلیدی آرمانی برای حل مشکلات سیاسی مطرح میشد مفهوم «استقلال» بود؛ مفهومی که در بسیاری از کشورها حرکات و سکنات رجال سیاسی بر اساس نسبتشان با این مفهوم سنجیده میشد. مثلاً، در ایران، طرفداران «دکتر محمد مصدق» او را «قهرمان ملی استقلال» میدانستند، قهرمانی که با «شیر پیر بریتانیا» درافتاده و صنعت نفت را ملی کرده بود. در مقابل، اعضای حزب توده همان مصدق را دستنشاندهٔ بریتانیا معرفی میکردند. در عین حال هر دو گروه محمدرضاشاه پهلوی را گوش به فرمان آمریکا میدانستند. در این اظهارات اتهام اصلی رجل سیاسی ما دست نشاندگی بیگانه در راستای محو استقلال ایران بود. تمام تجربهٔ نوجوانی من نیز با این واژه درآمیخته بود. شاعران و نویسندگانی همچون بهآذین، کسرایی و ابتهاج با شور و شوق از اردوگاه سوسیالیسم سخن میگفتند. خلیل ملکی و جلال آل احمد همزمان با وابستگی به آمریکا و «نوکری» روسیه مخالفت میکردند. انقلاب 1347 نیز، در تبلیغات رسمی، به صورت تلاشی برای دستیابی به استقلال و رهایی از «وابستگی به بیگانه» معرفی میشد. واژهٔ «استقلال» از دهان ابوالحسن بنیصدر، نخستین رئیسجمهور رژيم اسلامی، نمیافتاد. دانشجویان خط امام نیز سفارت آمریکا را «لانهٔ جاسوسی» می نامیدند و با چسباندن تکههای کاغذهای ریزشدهٔ اسناد سفارت، پروندههای «خیانت به استقلال» بسیاری از سرشناسان سیاسی را منتشر می کردند. در سوی دیگر، مخالفان جمهوری اسلامی نیز همیشه موضعی روشن در این زمینه نداشتهاند. سازمان مجاهدین خلق که سالها در عراقِ دشمن ایران مستقر بود و سپس در کشورهای دیگر پراکنده شد، برای جلب حمایت سیاستمداران غربی تلاش می کرد و می کند. رهبران برخی احزاب قومیتی نیز همواره با سیاستمداران خارجی در تماس بودهاند. بازماندهٔ سلسلهٔ پهلوی، شاهزاده رضا پهلوی، نیز در سالهای طولانی تبعید در انتظار فرصتی بود که بسیاری تصور میکردند کلید آن در دست دولتهای غربی است، حال آنکه تجربهٔ سالهای اخیر نشان داده است که این کلید در نهایت در جای دیگری پنهان است. 3 برای آشنائی بهتر با این تحولات میتوان به تغییر مفاهیمی توجه کرد که در طول قرن بیستم جایگزین مفهوم «استعمار» شدند: پس از انقلاب کمونیستی روسیه، مفهوم «اردوگاه» به ادبیات سیاسی راه یافت و جهان به دو بخش «اردوگاه سوسیالیسم» و «اردوگاه امپریالیسم» تقسیم شد. در سوی دیگر، بریتانیا مفهوم «کشورهای مشترکالمنافع» را مطرح کرد. در این چارچوب، شوروی مرکز اردوگاه سوسیالیسم محسوب میشد و بریتانیا نقش هژمونیک را در مجموعهٔ کشورهای مشترکالمنافع داشت. ایالات متحده در این میان نه یک امپراتوری استعماری کلاسیک بود و نه عضو اصلی یک مشترکالمنافع. اما جنگ جهانی دوم این کشور را به مرکز معادلات قدرت جهانی کشاند و در برابر اردوگاه سوسیالیستی قرار داد. دوران طولانی جنگ سرد نیز با شکلگیری پیمانهایی چون ناتو و سنتو همراه شد و جهان عملاً در قالب شبکهای از اتحادهای سیاسی و امنیتی سازمان یافت. با این حال، برای توصیف وضعیت امروز جهان شاید بتوان از استعارهای سادهتر و روشنگرتر استفاده کرد: «باشگاهها». در این نگاه، جهان امروز از چند باشگاه بزرگ سیاسی و اقتصادی تشکیل شده است. هر باشگاه دارای مرکزی هژمونیک است و مجموعهای از کشورها به عنوان اعضای آن در چارچوب قواعد مشترک عمل میکنند. عضویت در این باشگاهها مزایا و هزینههایی دارد و در کشورهای دموکرات ملت ها و در حکومت های تمامیت خواه هژمونیک رهبری، با توجه به منافع خود، تصمیم میگیرند که به کدام باشگاه نزدیک شوند. 4 «باشگاه» صرفاً یک استعارهٔ ادبی نیست بلکه ساختاری واقعی در نظام بینالملل امروز است. هر باشگاه جهانی معمولاً سه ویژگی اساسی دارد: نخست، وجود یک قدرت هژمونیک که نقش سازمان دهنده و حافظ قواعد باشگاه را بر عهده دارد؛ دوم، مجموعهای از قواعد سیاسی، اقتصادی یا امنیتی مشترک که اعضاء برای بهرهمند شدن از مزایای عضویت ناگزیر به رعایت آنها هستند؛ و سوم، شبکهای از منافع متقابل که عضویت در باشگاه را برای کشورهای عضو سودمند میسازد. به همین دلیل ملت ها یا حکومت های مسلط بر ملت ها اغلب نه از طریق اجبار مستقیم بلکه از طریق محاسبهٔ منافع خود تصمیم میگیرند که به کدام باشگاه نزدیک شوند. برای مثال، اتحادیهٔ اروپا و پیمان ناتو را میتوان نمونه هائی از باشگاه هائی دانست که حول محور ارزشهای لیبرال دموکراتیک و اقتصاد بازار شکل گرفته اند. در سوی دیگر، مجموعهای از همکاریهای اقتصادی و امنیتی پیرامون چین و روسیه نیز در حال شکل دادن نوعی باشگاه رقیب اند که بیشتر بر اصل حاکمیت دولتها و مخالفت با هژمونی غرب تأکید میکنند. و بسیاری از کشورها در عمل ناگزیرند جایگاه خود را در میان این باشگاههای قدرت تعریف کنند. این نگاه پردهٔ اخلاقی ضخیمی را که در دوران مبارزات ضد استعماری شکل گرفته بود کنار میزند و نوعی واقعگرایی سیاسی را جایگزین آن میکند. در چنین چارچوبی مسئلهء اصلی دیگر صرفاً «استقلال» به معنای کلاسیک آن نیست، بلکه انتخاب آگاهانهء جایگاه یک کشور در نظام پیچیدهء روابط جهانی است. 5 یکی از پیامدهای مهم شکلگیری این «باشگاهها» برجستهتر شدن نقش ملتها در تعیین سرنوشت کشورهاست. قدرتهای بزرگ دیگر نمیتوانند به آسانی شیوههای استعمار کلاسیک را به کار گیرند. در عوض میکوشند از طریق جلب رضایت ملتها و ایجاد پیوندهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی کشورها را
از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، تا پایان روز پنجم، ۱۳ اسفند، دستکم یک هزار نفر در ایران و سراسر خاورمیانه کشته شده و پای چندین کشور هم به این درگیریها کشیده شده است.
بر اساس اخبار و گزارشهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی، ساکنان پایتخت ایران بامداد جمعه ۱۵ اسفند شاهد یکی از شدیدترین بمبارانها در یک هفته گذشته بودند.
هوش مصنوعی بهطور فزایندهای در جنگهای مدرن نقش ایفا میکند و ممکن است به آمریکا برتری مرگباری در درگیری با جمهوری اسلامی بدهد. به نوشته اسکای نیوز، برخلاف تصوراتی که در داستانهای علمیتخیلی مطرح میشود، کاربرد هوش مصنوعی در میدان جنگ دیگر فرضیهای برای آینده نیست و هماکنون در عملیاتهای نظامی به کار گرفته میشود.
اویل پرایس مینویسد، در صورتی که تقابل تهران و واشینگتن به حملات آمریکا به جمهوری اسلامی منجر شود، بهنظر میرسد چین و ایالات متحده، به ترتیب بزرگترین و دومین واردکننده نفت خام جهان، ذخایر راهبردی کافی برای عبور از یک اختلال عرضه در منطقه کلیدی تولید یعنی خاورمیانه داشته باشند.