یادداشت روز

انقلاب‌ها و مبارزان پشت‌سنگرها البته اهمیت داشتند. اما بدون اختراع «ملت»، پول فراوان و زنانی شجاع، این شکل از حکومت تاریخی هرگز به پیروزی نمی‌رسید.

رهبران و ساختارهای نظامی برای توجیه توافق‌نامه‌ها یا شکست‌های نظامی تحقیرآمیز در برابر افکار عمومی و حامیان خود، معمولاً از ابزارهای روانی، تبلیغاتی و راهبردهای خاصی برای «مقبول جلوه دادن» این شرایط سخت استفاده می‌کنند

در مباحث سیاسی، به‌ویژه در شرایطی که یک حکومت با بحران مشروعیت یا کارآمدی روبه‌رو است، سه مفهوم “آلترناتیو”، “هژمونی” و “ائتلاف” اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کنند. این سه مفهوم به یکدیگر مرتبط هستند و در بسیاری از تحولات سیاسی، موفقیت یا شکست نیروهای مخالف به نحوه شکل‌گیری آنها بستگی دارد.

توافق تهران در ژوئن ۲۰۲۶ را می‌توان نقطهٔ اوج نابودی اعتماد بین‌المللی دانست. دونالد ترامپ دهه‌ها اتحادهای راهبردی را در ازای بقای کوتاه‌مدت سیاسی خود معامله کرد و از واشنگتن تا اورشلیم، رشته‌ای از وعده‌های شکسته بر جای گذاشت.

فرو‌مایگی در فرهنگ ایرانی تنها به معنای پستی اخلاقی نیست. فرو‌مایه کسی است که در لحظه‌های سرنوشت‌ساز، میان منفعت شخصی و خیر عمومی، اولی را انتخاب می‌کند

بعضی از صبح‌ها، پیش از آنکه جهان با همه هیاهو و شتابش به سراغم بیاید، در سکوت حیاط پشتی خانه‌ام می‌ایستم و به زندگی نگاه می‌کنم. در این ساعت از روز، هنوز خبرهای جهان بر صفحه تلفن همراهم ظاهر نشده‌اند، هنوز بازارهای مالی باز نشده‌اند، هنوز سیاستمداران سخنرانی‌های خود را آغاز نکرده‌اند و هنوز شبکه‌های خبری برای جلب توجه مخاطبان مسابقه نداده‌ان

کارِ راحت‌تر برای ذهنِ ما همیشه این بوده که جهان را به دو نیمه‌ی خیر و شر تقسیم کند: برای یک راست‌گرا، راست مظهرِ فرم، نظم و امنیت است و چپ، عینِ آشوب، لاابالی‌گری و ویرانگریِ محض. هم‌ارزِ آن، برای یک چپ‌گرا، چپ تبلورِ آزادی و عدالت‌خواهی است و آن دیگریِ راست‌گرا، مجسمه‌ی جمود، جزمیت و ستم.

گویا ایران در آستانۀ امضای تفاهم‌نامه‌ای با امریکا قرار گرفته است. در همین روزها نیز نشانه‌های روشنی از فعال‌شدن تندروهای هیئت حاکمه به چشم می‌خورد که با شدتی فزاینده به مخالفت با مذاکره و توافق پرداخته‌اند. این وضعیت نه‌فقط از منظر سیاست خارجی بلکه از حیث آرایش نیروها در سیاست داخلی نیز واجد اهمیت است.

روابط ایران و ایالات متحده طی چهار دهه گذشته یکی از مهم‌ترین محورهای سیاست داخلی و خارجی رژیم اسلامی بوده است. از زمان انقلاب ۱۳۵۷، تقابل با آمریکا به یکی از عناصر هویتی نظام سیاسی تبدیل شد و در بسیاری از مقاطع، مشروعیت سیاسی بخشی از مقامات رژیم حاکم بر پایه همین گفتمان بازتولید شده است

واکنش‌های چند روز اخیر، اگر در کنار یکدیگر دیده شوند، تصویری فراتر از چند تجمع پراکنده ارائه می‌کنند. آنچه در حال شکل‌گیری است، صرفاً اختلاف نظر درباره یک توافق نیست؛ بلکه آغاز فرآیند «بازتنظیم درون‌قدرت» است؛ فرآیندی که در آن، هسته مرکزی قدرت می‌کوشد پیش از نهایی شدن هر توافق احتمالی، آرایش سیاسی داخل را نیز بازچینی کند.